Bu bilimsel teoriler arasında sadece kesin ve güvenilir olanlar Kur'an tefsirinde itimat edilebilir karine kabul edilmiştir. İspatlanmamış teoriler ise tefsirde muteber görülmemiştir. Zira Kur'an tefsirinde dayanak yapılan şey, şer'î ve aklî delil değeri kazanmış olmalıdır. Ancak böyle bir amaçla reyle tefsirden ve netice itibariyle de Allah'a iftiradan kaçınılmış olacaktır. Bu sebeple psikoloji biliminin kesin teorileri kesinlik sunmaları nedeniyle ve kesinliğe itibar da öze ilişkin ve inkâr edilemez olduğundan sonuçta onun delil oluşturması, müfessirlerin ve usül âlimlerinin ittifakına konu oluşturacaktır. Fakat tefsirde kabul görmesi müfessirler arasında ihtilaf konusu olan şey ise kesin olmayan, ama güvenilir teorilere dayanmak demektir.
Öyle anlaşılıyor ki güvenilir bilimsel karinelerin kanıt kabul edilebilmesi için delil oluşturan şey, tarih boyunca bilginler nezdinde muteber bir kesinlik taşıması ve ona güvenmeleri olması gibi, güvenilir unsurların da onlar nezdinde muteber şeylerden olması ve onunla amel etmeleridir. Bilginlerin güvenilir öğelerle amel etmesine dayalı bu bina, Masum İmamlar (a) çağında da mevcuttu ve o büyükler tarafından herhangi bir yasak nakledilmemiştir. Bu da Mutahhar İmamların (a) bilginlerin bu binasıyla ilgili onay ve ikrarına işaret etmektedir. (Bâbâyî ve diğerleri, 1387, s. 176). Sonuç olarak tefsirlerde Kur'an'ın zahirlerinden istifadenin kanıt sayılmasının, bilgelerin sözün zahiriyle amel ettiği tarza dayanmasına uygun şekilde, itimat telkin eden kesin bilimsel teoriler gibi güvenilir şeylerden yararlanma da bilgelerin uygulamasına dayanmakta ve muteber kabul edilmektedir.
Ayetullah Cevadî Âmulî de tefsirinde, güvenilir deneysel örnekleri karine yapmayı makbul sayarak şöyle der: “Her ne kadar bilimin kazanımı Kur'an'a empoze edilemezse de ama kesin bilimsel kanıtlar veya güven verici deneysel, tarihsel, sanatsal ve benzeri örneklere Kur'an'ın öğretileri ve anlamlarını taşıtmak mümkündür. Deneysel, tarihsel ve benzeri kısımlarla ilgili meseleleri anlayabilmek için şahit, karine ve zemin olma kadarıyla onlardan istifade edilebilir, ama bu sınırın dışına çıkılamaz.” (Cevadî Âmulî, 1388, c. 1, s. 57).
Fakat Allame Tabâtabâî de Nisa suresi 34. ayetin tefsirinde, kadınlar ve erkeklerin günümüzde bilimin kanıtladığı psikolojik özelliklerini temel alarak erkekleri aile yönetimine daha layık görmektedir. Bu da Kur'an-ı Kerim'den psikolojik sonuçlar çıkarma amacıyla günün deneysel biliminden yararlanmak demektir.
Sonuç
1. Mevcut tefsirler arasında müfessirin baştan sona psikolojik yaklaşımla ayetlere baktığı ve ayetlerden psikolojik sonuçlar çıkardığı bir tefsir bulunmamaktadır. Ama bazı müfessirlerin, yazdıkları tefsirlerde kimi ayetlerin açıklamasında psikolojik tefsirler ortaya koydukları görülmektedir. Allame Tabâtabâî'nin el-Mizan tefsiri bu tefsirlere örnektir.
2. Uzmanlık, ihtiyaç ve farklılık, aralarında psikolojik ekolün de bulunduğu tefsir akımlarının üç asli sütunudur.
3. Tefsir kaynaklarını altı kaynak halinde sınıflandırmak mümkündür: Kur'an, Masumların rivayetleri, lugat kaynakları, tarih kaynakları, akıl ve deneysel birikim.
4. Psikolojik tefsirler, müfessirin ayetlere psikolojik bakışla hedeflediği şey ve aynı zamanda Kur'an ve psikoloji arasındaki alanda üstlendiği işlev bakımından üç gruba ayrılabilir: Geçmiş teorilerin ayetlere sunulması, yeni teoriler üretilmesi ve sistem kurmak.
5. Psikolojik tefsirin tanımı yapılırken psikolojik tefsirin, tefsir kaynaklarından yararlanılarak, geçmiş teorileri arzederek, yeni teoriler üreterek, Kur'an ve psikolojiye göre bir sistem kurarak gerçekleşen tefsir ekollerinden biri olduğu ifade edilebilir.
6. Allame Tabâtabâî, tefsirinde, içinde psikolojik önermeler geçmeyen ayetlerden çok sayıda psikolojik anlayış ortaya koymuştur.
7. Allame Tabâtabâî'nin psikolojik tefsirlerinin çoğu yerinde kullandığı yöntem ve kaynağa değinmemiş ve sadece bazı yerlerde siyakı psikolojik yorumun karinesi olarak göstermiştir.
8. El-Mizan'da geçen psikolojik tefsirlerin incelenmesinden Allame Tabâtabâî'nin siyak, edebî kurallar, muhatabın özellikleri ve bilimsel (deneysel) bulgulardan yararlandığı psikolojik anlama yöntemlerini araştırmak mümkündür.
9. Zamanın bilimsel bulguları arasında kesin ve güvenilir sonuçlar Kur'an ayetlerinin tefsirinde kullanılabilir. Ama kanıtlanmamış görüşleri Kur'an-ı Kerim'in psikolojik anlamı için karine olarak kullanmamak gerekir.
KAYNAKLAR
Kur'an-ı Kerim
Alevî Mehr, Hüseyin, 1389, Reveşhâ ve Gerayişhâ-yi Tefsirî, Kum, İntişarat-i Usve, İkinci Baskı.
Bâbâyî, Ali Ekber, 1391, Mekteb-i Tefsirî, c. 2, Kum, İntişarat-i Pejuheşgâh-i Hovze ve Danişgah ve Simet, Birinci Baskı.
Cevadî Âmulî, Abdullah, 1388, Tefsir-i Tesnim, Kum, Neşr-i İsra, Sekizinci Baskı.
Feramerz Karamelekî, Ehad, 1388, Reveşşinasî-yi Mutalaat-i Dinî, Meşhed, İntişarat-i Danişgah-i Ulûm-i İslamî-yi Rezevî, Beşinci Baskı.