Molla Sadrâ’da Vâcibü’l-Vücûd’un İspatında Burhan-ı Nefs

04 December 2025 41 dk okuma 10 sayfa
Yazı Boyutu:
Sayfa 10 / 10

Hikmet-i Müte’âliye ekolü filozoflarından ve Molla Sadrâ şarihlerinden biri olan Allame Muhammed Hüseyin Tabâtabâî (ö. 1360/1981), insan nefsinin madde âleminde olduğu sürece hem zâtı ve hem de fiilleri açısından maddi olduğuna inanan Molla Sadrâ’nın aksine insan nefsinin madde âleminde zâtı açısında mücerret, fiilleri açısından ise maddeye bağımlı olduğunu düşünmektedir. Tabâtabâî bu hususta şöyle der: “Nefs zât ve fiil açısından maddeden tamamen mücerret değildir. Bilakis fiilleri açısından maddeye bağımlıdır. Dolayısıyla nefs sahip olduğu tecerrütten ötürü bilfiildir. Ancak maddeye bağımlı olması açısından bilkuvvedir.” Bk. Allâme Muhammed Hüseyin b.Muhammed b. Muhammed Hüseyin Tabâtabâî, Nihâyetü’l-Hikme (Kum: İntişârât-ı Defter-i Tebligât-ı İslâmî, 1378/1999), 1: 339-340.

[31] Molla Sadrâ, el-Esfârü’l-Erbaa, 8: 330- 331.

[32] Rahmanî, Hud Şinasi-i Felsefi, 94.

[33] Bekir Topaloğlu, “Hudûs”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (İstanbul: TDV Yayınları, 1998), 18: 304-309.

[34] Allâme Muhammed Hüseyin b. Muhammed b. Muhammed Hüseyin Tabâtabâî, Bidâyetü’l-Hikme (Kum: İntişârât-ı Daru’l-İlm, 1377/1998), 87.

[35] Gulam Hüseyin İbrahimî Dinanî, Kavâid-i Külli-i Felsefî Der Felsefe İslâmî (Tahran: Pejûheşgâh-ı Ulûm-i İnsânî ve Mütâlaât-i Ferhengî, 1380/2001), 1: 215.

[36] Muhsin Gareviyân, İslam Felsefesine Giriş, trc. Sedat Baran (İstanbul: Önsöz Yayıncılık, 2013),

[37] Molla Sadrâ, el-Esfârü’l-Erbaa, 6: 46.

[38] Molla Sadrâ, el-Mebde ve’l-Meâd, 21.

[39] Molla Sadrâ, Mefatihü’l-Gayb, 248.

[40] Molla Sadrâ, eş-Şevâhidü’r-Rubûbiyye, 1: 46.

[41] Muhammed Hasan Kadrdan Karamelikî, Hüda Şinasi, 2. Baskı (Tahran: İntişârât-ı Pejuhişgah-ı Ferheng ve Endişeyi İslamî, 1388/2009), 37-38.

[42] Molla Sadrâ, el-Esfârü’l-Erbaa, 6: 13.

[43] Molla Sadrâ, el-Esfârü’l-Erbaa, 6: 44; Molla Sadrâ, el-Mebde ve’l-Meâd, 18.

[44] Molla Sadrâ, el-Esfârü’l-Erbaa, 1: 265.

[45] Molla Sadrâ, el-Esfârü’l-Erbaa, 1: 221.

[46] Molla Sadrâ, el-Esfârü’l-Erbaa, 6: 176.

[47] Molla Sadrâ, el-Esfârü’l-Erbaa, 3: 297; 6: 417.

[48] Sadrüddîn Muhammed b. İbrâhîm b. Yahyâ Kavâmî Şîrazî Molla Sadrâ, Tefsiru’l-Kur’ani’l-Kerim, (Kum: İntişârât-ı Bidâr, 1366/1988), 4: 402-403.

[49] Sedat Baran, “Molla Sadrâ’da İlahi Fâiliyetin Niteliği”, e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi 11/2 (Ağustos, 2017): 599- 611.

Önceki Sayfa 8 9 10 Sonraki Sayfa

Bu Yazıyı Paylaş

İlgili Yayınlar