Nudbe Duasına Dair Bir İnceleme
S. Mehdi Mir Bakıri
Giriş
Dua ve tevessül, insanın dünya zindanının kalp öldürücü hakim atmosferinden kaçmak için ihtiyaç duyduğu, insanın uçmasını sağlayan iki kanadıdır. Bu mesele, insanı dua ve ziyaret kavramlarını idrake yardım edecek etkenler bulmaya zorluyor. Bu etkenler arasında duanın cümlelerine dikkat etmek, onun ruh bahşeden anlamlarını kavramada son derece önemli bir rol oynamaktadır. Yani Masumların (as) dualarındaki insan ruhunu terbiye etmek için var olan seyir ve intikalleri anlamaktır. Kelimelerin tercüme edilip açıklanmasına ihtiyaç duyulduğu gibi, bölümleri arasındaki bütünsel düzeni ve siyakında gizli kalan sırları anlamaya da ihtiyaç vardır. Zira duanın bütünsel terkibi ve bütünsel özellikleri birbirine bağlı bir manzumedir ve bu da insan ruhunu geliştirmek, yüceltmek ve nihayet tek olan Allah’a yakınlaştırmak için Allah’ın velilerinin (as) dilinden dökülmüştür. Duanın inişli çıkışlı bir şekilde düzenlenmesi, insan ruhunun karmaşık ihtiyaçlarıyla uyumludur. Masum İmam (as) insanın varlıksal boyutlarına yönelik kapsamlı bir bakışa sahiptir ve saadete ulaşmasında ona yol göstericilik yapmak istemektedir. Son derece incelikli ve dikkatle seçilmiş kelimelerle konuşarak insanın ruhunu bulunduğu aşamadan daha yüksek bir aşamaya doğru harekete geçirmektedir. Bu yüzden hiçbir kelimeyi bir diğerinin yerine geçirmek ya da duanın cümlelerinin veya paragraflarının yerlerini değiştirmek mümkün değildir.
Dolayısıyla kelimelere, kelimelerin türlerine, duanın bölümlerine ve paragraflarına dikkat göstermek, ondaki seyri ve intikalleri daha iyi anlamak için gereklidir. Biz bu yazıda böylesi bir bakış açısıyla Nudbe duasının bölümleri arasındaki ilişkiyi açıklamaya çalışacağız. Böylece umarız bu melekûtî duanın nihai maksadını keşfetme yolunda aramızda eksik olmayan varlığının gaybi inayet ve teveccühüne nail oluruz.
Konuya geçmeden önce bu dua-yı şerifin senedini tanıtmak yerinde olacaktır.
Duanın Senedi
Bu dua için iki senet zikredilmiştir. Aşağıda bunların her biri incelenip açıklanacaktır.
Birinci Senet
Bu senet, merhum Seyyid bin Tavus’un Misbahu’z- Zair kitabında yer verdiği bir nakille ilgilidir. Onun ifadesi aynen şu şekildedir:
ذکر بعض اصحابنا قال: قال محمد بن علی بن أبی قره، نقلت من کتاب محمد بن الحسین بن سفیان البزوفری قدس سره دعاء الندبه وذکر انه الدعاء لصاحب الزمان صلوات الله علیه ویستحب أن یدعا به فی الأعیاد الاربعه وهو...
"Ashabımızdan bazıları şöyle dedi: Muhammed bin Ali bin Ebi Karre, merhum Muhammed bin Hüseyin bin Sufyan bin el-Bezuferi’nin kitabından Nudbe Duasını nakletmiştir. Hz. Sahibu’z- Zaman (as) için olan bu duanın dört bayramda –Cuma günü, Kurban bayramı, Fıtır bayramı ve Gadir bayramı- okunması müstehaptır."
İkinci Senet
Nudbe duasıyla ilgili ikinci senet, rivayet kitaplarında yer almaktadır. Bu senedi merhum Meclisi, Biharu’l- Envar kitabında nakletmektedir.
‘’Muhammed bin Meşhedi, Mezar kitabında –Mezar-ı Kebir- Nudbe duasını Muhammed bin Ebi Karre, Cafer bin Muhammed bin el-Hüseyin bin Sufyan el-Bezuferi’nin kitabından nakletmiştir.’’
Görüldüğü gibi ilk senette var olan o zayıflık, ikinci senette göze çarpmamaktadır. Çünkü ikinci senette merhum Meşhedi doğrudan doğruya Muhammed bin Ali bin Ebi Karre’nin Nudbe Duasının merhum Bezuferi’nin kitabından nakledildiğini söylediğini belirtiyor. Halbuki birinci senette merhum Seyyid bin Tavus, ‘’bizim bazı ashabımız şöyle zikretti’’ diye buyuruyor.
Şunu da belirtmeliyiz ki merhum Meclisi, her iki senedi açıkladıktan sonra şöyle görüş belirtiyor: ‘’Muhtemelen Seyyid bin Tavus da bu iddiayı Meşhedi’den almıştır ashabımızdan bazıları derken de maksadı merhum Meşhedi’dir.’’
Elbette şunu da belirtmeden geçmemek gerekir: eğer Seyyid bin Tavus (ks) Nudbe Duasını merhum Meşhedi vasıtasıyla naklediyorsa burada bir sorun ortaya çıkıyor. O da şudur: Seyyid (ks) Nudbe Duasını beyan ettikten sonra şöyle diyor:
‘’Sonra, daha önce açıklandığı üzere ziyaret namazını kılın Allah’tan ne istiyorsanız isteyin, inşallah kabul olacaktır.’’
Halbuki merhum Meşhedi Mezar adlı kitabında Nudbe Duasının sonunda böyle bir ziyaret duasını haber vermiyor. Ama merhum Seyyid, İkbalu’l A’mal’da Nudbe Duasından sonra böyle bir namazı nakletmiyor. Bu durum, merhum Seyyid’in Misbah’ta ziyaret namazını reca olarak naklettiğinin belirtisi olabilir.
Ancak her halükarda uzmanların nezdindeki senet, esas alınmaya daha uygundur. Bu, merhum Muhammed bin Meşhedi’nin senedidir ki biz de bunu inceliyoruz. Fakat duanın senedini incelemeye geçmeden önce Muhammed bin Meşhedi’nin Mezar kitabına göz atmak gerekiyor.
Mezar-ı Kebir Kitabını Tanıyalım
Muhammed bin Meşhedi’nin ‘Mezar’ kitabı yüce İslam Peygamberi (s) ve onun nurani ailesinin ziyaretleri konusunda yazılmış bir kitaptır.