-İzahu’l Misbah Li Ehli’s Salah/ Seyyid Bahauddin Ali B. Ali B. Abdulhamid Necefi (sekizinci yüzyıl). Muhtasaru Misbahi’l Müctehid kitabı üzerine dikkate şayan bir şerh olan bu kitabın bir nüshası elimizde bulunmaktadır. Bu kitap, Hicri 784, sekiz Zi’lkade tarihinde Kazımeyn Harem-i şerifinde tamamlanmıştır. (Fihrist-e Mer’aşi, No: 4568)
-Tercüme-i Misbahu’l Müctehid/ Muhammed B. Huseyn İlahi Erdebili: Mütercim, bu kitabı Hace Naimuddin Nimetullah B. Hace Muhammed Alevi Safevi Şehid için tercüme etmiştir. (Fihrist-e Mikrofilmhay’e Daneşgah, No: 4613)
-Misbah’ın bir başka tercümesi de Muhammed Kasım Tahir’in kalemiyle 1103 tarihinde yapılmış olup Kitabhane-i Saltanati No. 48’de mevcuttur.
-Tercüme-i Misbahu’l Müctehid/ Hafız Ğıyaseddin B. Celaleddin Vaiz (Fihrist-e Mer’aşi, No:5051; Fihrist-e Melik No:1347)
-Amelu’s Sene/ Yazarı bilinmiyor: Muhtasaru Misbahi’l Müctehid’in tercümesidir. (Fihrist-i Daneşgah’e Tahran, No:2188); Aynı isim ve başlık altında bir başka Misbah tercümesi de Fihrist-e Mer’aşi, No:9394’te tespit edilmiştir. İki kitabın aynı olduğunun anlaşılması için karşılaştırma yapmak gerekmektedir.
-Muhtasaru Misbahi’l Müctehid’in bir başka tercümesi de Fihrist’e Astane-i Hazret-i Masume s. 88’de tespit edilmiştir.
Yazma Eserler Dergisinde (c.7, s.745) Misbahu’l Müctehid’in bir diğer tercümesine daha rastlanmıştır. Bu metin 974’te Yezd şehrinde kaleme alınmıştır. (Fihristvare-i Fıkh’e Hezar-u Çehar Sed Sale-i İslami, s.94)
İbn-u Tavus, Şeyh Tusi’nin “Hidayetu’l Müsterşid” unvanını taşıyan bir kitabından daha söz etmiştir. Denildiğine göre bu kitap, dua ve ibadetlerle ilgilidir. (Kitabhane-i İbn-u Tavus, s.293)
* * *
Bu döneme ait diğer kitaplardan bazıları aşağıdaki gibidir:
Zadu’l Abidin/ Huseyn B. Ebi’l Hasan Ali B. Halef Haşğeri (454’te yaşamıştır): İbn-u Tavus Mehcu’d Deavat ve’l Mudayeke kitabında bu eserden faydalanmıştır. (Kitabhane-i İbn-u Tavus, s.602)
Münyetu’l Vai Ve Ğunyetu’d Dai/ Ali B. Muhammed el Huseyn Temimi (Altıncı yüzyılın başlarında yaşamıştır): İbn-u Tavus El Eman ve Mehcu’d Deavat bu kitaptan nakillerde bulunmuştur. (Kitabhane-i İbn-u Tavus, s.450)
Zahiretu’l Ahire/ Ali B. Muhammed Temimi (yukarıdaki kitabın yazarı): Yazar, bu kitabı Emir Muhammed B. Ebi Talib Musevi için yazmıştır. Bu kitabın bir nüshası Fihrist-e Meclis’te (c.1, s.19, No:2020) bulunmakta olup bir başka nüshası da Fihrist’e Govherşad’ta (c.4, s.1963, No:1375) mevcuttur. Kitabın mukaddimesini Daneşpejoh, Fihristvare-i Fıkh’ta (s.95) nakletmiştir.
Kitabu Kunuzi’n Necah/Ebu Ali Fadl B. Hasan Tabasi (ö.548): Bu dua kitabı İbn-u Tavus’un faydalandığı eserlerdendir. Bilindiği kadarıyla bu kitabın bir nüshası Mirza Huseyn Nuri’nin elinde bulunmaktaymış. (Kitabhane-i İbn-u Tavus, s.372)
Kitabu’l Hasani/Ebu Abdillah Cafer B. Muhammed B. Ahmed Devristi(473’te yaşamıştır): İkbal’de bu kitaptan birçok kez alıntı yapılmıştır. (Kitabhane-i İbn-u Tavus, s.372)
Ediyye-i Zeynu’l Abidin/ Nasır B. Rıza B. Muhammed Alevi: Şeyh Tusi’nin öğrencilerindendir.
Bu döneme ait bir başka dua kitabı, Keraceki’nin (ö.449) Riyazu’l Abidin kitabıdır.
Ediyye-i Sır/Fadlullah Ravendi (ö. 548): bir nüshası Kitabhane-i Mar’aşi’de (No:499) bulunmakta olup kitabın bir şerhi Kitabhane-i Daneşgah’ta (Fihrist’e Mişkat 1/130) tespit edilmiştir. Allame Ağabozurg Zeria’da (Ediyye-i Sır başlığı altında) bu kitapla ilgili tafsilatlı açıklamalarda bulunmuştur.
Deavatu Zeyni’l Abidin/ Zeyd B. İshak Caferi Üstad Ubeydullah Heska, Fihrist’in sahibi Şeyh Müntecebuddin’in (ö. 548) babası. (Fihrist-e Mişkatc.1, s.211)
El Adedu’l Kaviyye Li Def’i’l Mehavifi’l Yevmiyye/ Sediduddin Ali B. Yusuf B. Mutahhar Hılli (Yedinci Yüzyıl): Bu eser, yılın bazı günlerine özgü dua ve amellerle ilgilidir. (Fihrist-e Mer’aşi, No:260)
Nüzhetü’z Zahid ve Nühzetü’l Abid/Yazarı bilinmeyen bu kitap, bir ihtimal altıncı yahut yedinci yüzyılın ortalarında yaşamış bir yazara aittir. O döneme ait en değerli dua kitaplarındandır. Kitap hakkında ilerleyen sayfalarda daha çok konuşacağız.
İbn-u Tavus Ve Şii Dua Edebiyatı
Şehy’in Misbahu’l Müctehid’i Şii dua edebiyatının babasıdır diyecek olursak eğer, İbn-u Tavus’un (ö.664) eserleri de Şii edebiyatının annesidir dememiz gerekir. Hatta öyle ki İbn-u Tavus’tan sonra bütün Şiiler dua metinleri hususunda ona borçludurlar. Bu gerçeklik öylesine aşikârdır ki İbn-u Tavus’un eserleri kendisinden sonraki eserlere referans olmanın yanı sıra bazı eserleri defalarca Farsçaya tercüme olunmuştur.