Önem taşıyan nokta, İslam medeniyetinin Kur'an ayetleri ve Nebevî siret temeline oturması, tüm mekanlarda ve çağlarda insanın maddi ve manevi tüm boyutlarını kapsaması gerektiğidir. İslam medeniyeti bahsinde diğer bir önemli nokta, İslam dünyasının büyük düşünürlerinin görüşüne göre özelliklerinin incelenmesidir. Nitekim Allame Tabâtabâî'nin Kur'an ayetlerinin tefsirindeki sosyal yaklaşımına dikkat edildiğinde gayet net biçimde, akıl ve vahyin irtibatı, adaletperverlik, bilgi birikimi, dinamik bir dünya görüşüne sahip olma, yanlış toplumsal geleneklerle mücadele, sosyal birlik, ahlakın eksen olması gibi birtakım özellikler çıkartılabilecektir. Allame, medeniyet ve uygarlık asrı olan şu anki çağda eğer toplumlarının endamında mükemmellik bakımından aynı damar ve kökten gelme durumu görülüyorsa bunun, İslam'ın gelişmiş eserlerinden ve bu gelişmişliğin dünyanın her tarafına sirayet edip akmasından olduğuna inanmaktadır. Bu anlamın çözümlemesi ve tahlili, en küçük bir tereddüde yer bırakmaksızın kanıtlanabilir. Bu nedenle bariz ve etkili özelliklere dikkat edilmesi ve onların Müslüman toplumlarda hayata geçirilmesiyle İslam medeniyetinin gelişmesi, parlaması, sürekliliği ve istikrarı temin edilmiş olacaktır.
4- Kaynak fihristi:
Kur'an-ı Kerim
Bâbâyî, Habibullah (1390). Temeddun ve Tecerrud. Kum: Pejuheşgah-i Ulum-i Ferheng-i İslamî.
Belazuri, Ahmed b. Yahya (1376). Fütuhu'l-Buldan. Tercüme: Muhammed Tevekkul, Tehran: Nokre.
Ca'ferî, Muhammedtaki (1373). Ferheng-i Pişro, Ferheng-i Pesro. Tehran: İntişarat-i İlmî ve Ferhengî.
Can Ahmedî, Fatıma (1390). Tarih-i Ferheng ve Temeddun-i İslamî. Kum: İntişarat-i Mearif.
Cevad, Ali (1367). Tarih-i Mufassal-i Arab Kabl ez İslam. Tercüme: Muhammed Hüseyin Ruhanî. Meşhed: Neşr-i Meşhed.
Cevadî Âmulî, Abdullah (1378). Tefsir-i Mevzuî-yi Kur'an. Kum: İsra.
Dehhoda, Ali Ekber (1380). Lugatname. Tehran: İntişarat-i Danişgah-i Tehran.
Durant, Will (1365). Tarih-i Temeddun. Tercüme: Ahmed Aram. Tehran: İntişarat-i İlmî ve Ferhengî.
Fadlullah, Muhammed Hüseyin (1419). Min Vahyi'l-Kur'an. Beyrut: Daru'l-Melak.
Fahru Razi, Muhammed b. Ömer (1420). E't-Tefsiru'l-Kebir. Beyrut: Daru İhyai't-Turasi'l-Arabi.
Huntington, Samuel (1370). Saman-i Siyasî der Cevami-i Desthuş-i Tağyir. Tercüme: Muhsin Telaşî. Tehran: İlm.
Hutti, Philip Halil (1366). Tarih-i Arab. Tercüme: Ebulkasım Payende. Tehran: Agah.
İbn Aşur, Muhammed Taha (1420). Tefsiru't-Tahrir ve't-Tenvir. Beyrut: Müessesetu't-Tarihi'l-Arabî.
İbn Cevzî, Abdurrahman b.Ali (tarihsiz). Zadu'l-Mesir fi İlm't-Tefsir. Beyrut: Daru'l-Kitabi'l-Arabî.
İbn Ebi'l-Hadid, Abdulmecid b. Hibbetillah (1404). Şerhu Nehci'l-Belağa li-İbni Eb'l-Hadid. Kum: Mektebetu Ayeti'l-Mer'eşî Necefî.
İbn Manzur, Muhammed b. Mükerrem (1414). Lisanu'l-Arab. Beyrut: Daru'l-Fikr li't-Taba'a ve'n-Neşr ve't-Tevzi'.
Keremî Fekahî, Muhammedtaki (1386). Costarhâ-yi Nazarî der Bab-i Temeddun. Kum: İntişarat-i Pejuheşgah-i Ulum-i Ferheng-i İslamî.
Keremî Feridunî, Ali (1385). Zuhur ve Sukut-i Temeddunhâ ez Didgah-i Kur'an. Kum: Nesim-i İntizar.
Le Strange, Guy (1376). Serzemin-i Hilafet-i Şarkî. Tercüme: Mahmud İrfanî. Tehran: İntişarat-i İlmî-yi Ferhengî.
Meclisî, Muhammed Bakır b. Muhammedtaki (1403). Biharu'l-Envar. Beyrut: Neşru Müesseseti'l-Vefa.
____________________________________ (1404). Biharu'l-Envar. Beyrut: Neşru Müesseseti'l-Vefa.
Muhammedî Rey Şehrî, Muhammed (1390). Danişname-i Kur'an ve Hadis. Kum: Daru'l-Hadis.
Muin, Muhammed (1367). Ferheng- Farisî. Tehran: Emir Kebir.
Mustafavî, Hasan (1368). E't-Tahkik fi Kelimati'l-Kur'ani'l-Kerim. Tehran: Vezaret-i Ferheng ve İrşad-i İslamî.
Sadıkî, Tehranî (1406). El-Furkan fi Tefsiri'l-Kur'an bi'l-Kur'an ve's-Sünne. Kum: Ferheng-i İslamî.
Şeriati, Ali (tarihsiz). Tarih-i Temeddun. Tehran: Çaphaş.
Tabâtabâî, Muhammed Hüseyin (1390). El-Mizan fi Tefsiri'l-Kur'an. Beyrut: Müessesetu'l-A'lami li'l-Matbuat.
______________________ (tarihsiz). Kur'an der İslam. Tehran: Daru'l-Kütübi'l-İslamiyye.
Taberî, İbn Ca'fer Muhammed b. Cerir (1412). Camiu'l-Beyan fi Tefsiri'l-Kur'an. Beyrut: Daru'l-Ma'rife.
Tabersî, Fazl b. Hasan (1372). Mecmeu'l-Beyan fi Tefsiri'l-Kur'an. Tehran: Nasır Hüsrev.
Tantavî, Muhammed Abdusselam (1425). El-Cevahir fi Tefsiri'l-Kur'ani'l-Kerim. Lübnan: Daru'l-Kütübi'l-Aleviyye.
Tarihî, Fahruddin b. Muhammed (1375). Mecmeu'l-Bahreyn. Tehran: Murtazavî.
Toynbee, Arnold (1376). Berresi-yi Tarih-i Temeddun. Tercüme: Muhammed Hüseyin Arya. Tehran: Emir Kebir.
Velayetî, Ali Ekber (1384). Guyayî-yi Ferheng ve Temeddun-i İslamî ve İran. Tehran: Merkez-i Çap ve İntişarat-i Vezaret-i Umur-i Harice.
Makaleler:
Ekberî, Murtaza, “Vakavi-yi Şahisehâ-yi Temeddun-i Novin-i İslamî der Endişe-i Makam-i Muazzam-i Rehberî”. Mutalaat-i Elgu-yi Pişreft İslamî ve İranî. Üçüncü Yıl, Kış 1393, Sayı 5, Sayfalar 85-108.
Siteler:
Hazret-i Ayetullahiluzma Seyyid Ali Hameneî, Beyanat, www.khanemei.ir sitesinden alınmıştır.