Dr. Zemanî:
Müsteşriklerin Kur’an’a dair yazdığı en yeni kitap “The Encyclopedia of Qoran”dır. Yani “Kur’an Ansiklopedisi”. Çalışmnın 5 cilt olarak yayınlanması ve Leiden’de yapılması öngörüldü. Jane Dammen McAuliffe hanım, bu Kur’an çalışmasının direktörlüğünü üstlendi. Yüzlerce müsteşrik onunla mesai arkadaşlığı yapıyor. Çalışma şu anda iki dilde basıldı. Tıpkı İslam Ansiklopedisi gibi diğer dillere de tercüme edilmesi planlanıyor. Müsteşriklerin olumlu özelliklerinden birinin azimleri olduğuna ilişkin sözünüzü destekliyorum. Bizim için de dert olan, ekser Müslümanların (ister üniversiteli olsun, ister medreseli) detaylı araştırma işine çok az yönelmesidir. Güzel çalışanların sayısı azdır. Muazzam Biharu’l-Envar koleksiyonunun sahibi Allame Meclisî veya Allame Tabatabaî gibi şahsiyetler istisnadır. Üniversitelerde ve medreselerde gerçekleşen işlerin çoğu belli bir konuda ve kısa ömürlüdür. Ağır ve detaylı çalışmalar çok az yapılıyor. Leiden baskılı İslam Ansiklopedisi bir toplulukla gerçekleştirilen ağır işlerdendir. Üstelik de İran İslam Cumhuriyeti’nde ansiklopedi yazımının yaygınlaştığı zamanımızda değil, bilakis yaklaşık bir asır önce birkaç ciltlik ansiklopedi yazdılar. Dünyada üç dilde, İngilizce, Fransızca ve Almanca yayınlandı. Müsteşrikler dünyada İslam’ın öğretmeni oldular. Yani onlar bizim İslam’ımızı kendi anladıkları ve istedikleri şekilde dünyaya öğrettiler. Hâlâ da Leiden’in İslam Ansiklopedisi, İslam hakkında yazılmış ansiklopediler arasında baş roldedir. Bu bizim için büyük bir zaaftır. Neden başkalarının çalışmaları İslam’ın tebliğ ve tanıtımını üstlenecek kadar az çalışıyoruz? Leiden’in Kur’an Ansiklopedisi’ndeki bazı makaleleri inceledim ve yazarların farklı olduğunu gördüm. Bazı yazarlar insaflı çalışmışlar. Mesela biri McAuliffe’nin Hz. Fatıma (a.s) hakkındaki makalesiydi. Çok iyi bir makaledir. Bir başkası diğer bir mevzudaydı ve gayet iyiydi. Elbette ki ilmî açıdan çok güçlü değildi. Burada onların çalışmalarının bilimsel ve metodik olduğunu söyleyen dostlarımızın sözlerine eleştirim olacak. Ben müsteşriklerin bilimsel olduğu kanısının genelleştirilmesini kabul etmiyorum. Çünkü Kur’an Ansiklopedisi’nde gördüğüm sözkonusu birkaç makalenin yüzde doksanı ilmî seviyenin altındaydı. Şu anda Kum’da yazılan ansiklopedi ondan çok daha güçlüdür. Mesela Kur’an Ansiklopedisi’nin otuz sayfası eski dönemlerdeki tefsire tahsis edilmiştir ama ele aldığı konular zayıftır. Makale yazarı sözlerini Nöldeke gibi başka Batılı yazarlara dayandırmıştır. Bunlar onlar için senet olmaktadır. Allah nasip ederse bu eleştirilerimi ileride Leiden Kur’an Ansiklopedisi’nin makalelerine tenkid olarak bir kitap veya makale şeklinde yayınlayacağım.
Makalelerde gördüğüm üçüncü eksen bazı yazarların maksatlı ve garezkâr olmasıydı. Yani makaleyi İslam’a veya Kur’an’a ya da İslam Peygamberi’ne darbe vurma kastıyla yazmışlardı. (Yahudilerin bu konudaki rolü daha fazladır.) Leiden Kur’an Ansiklopedisi’nde “Hadis ve Kur’an” başlıklı bir makale var. Orada birkaç sayfa Müslümanların Kur’an’ı tefsir için hadisten istifade ettiklerine ayrılmış. Bu doğru. Nüzul sebeplerine de başvururlar. Bu da doğru. Ardından nüzul sebepleri hakkında izahat veriyor. İçinde İslam ümmeti arasında çok bilinen ve önem atfedilen nüzul sebepleri de var. İki örnek zikrediyor. (Bütün bu nüzul sebepleri arasından iki örnek.)
1. Aişe’ye iftira ve onun aykırı bir işle suçlanmasıyla ilgili ayet.
2. Necm suresinin ilk ayetleri. Yahut şeytan ayetleri.
Kimse bu yazarın cahil olduğunu söyleyemez. Yazar kendi sözünü onlarca nüzul sebebi kitabına dayandırıyor. Devamında sadece İslam’ın aleyhinde değil, Şia’nın da aleyhinde çalışıyor. Diyor ki: “Ehl-i Sünnet kuşkusuz Aişe’yi temize çıkarmıştır. Ama bu mesele İslam mezhepleri arasında ihtilaf konusudur.” Yani Şia Aişe’nin suçlu olduğuna inanıyor. Bu tam bir yalandır. Leiden kütüphanesinde az kaynak yok. Orada kitaplarımızdan 10.000 yazma nüsha mevcuttur. En son 10 cilt basıldı. Orada kaynak sayısının az olduğu söylenemez. Bunun gibi pek çok konu var.