Lullus, Hıristiyanlığı savaşlarda tebliğ etmenin başarısızlığını görünce küfür ve ilhada (İslam) karşı Hıristiyanlığı tebliğ için güçlü bir kültürel çalışma yapmak gerektiği sonucuna vardı. Bu sebeple, keşiş olduğunda, İslam’la mücadele için tebliğcilerin başkalarının sözlerini nakletmekle yetinmemekten ve Kur’an’ın metin ve maarifine doğrudan başvurmasından başka yol bulunmadığını tespit etti. Bunun için maddi refah ve rahatlığı gözardı edip dokuz yıl İslamî ve Doğulu dilleri öğrenmeye koyuldu. Nihayetinde de mantıksal deliller ve uygun örnekler eşliğinde münazara yapmanın kurallarını açıklamak üzere “Ars Major” kitabını telif etti.
Bu iş için uzmanlık dalı olarak “Arapça öğreten ve İslam’a karşı tebliğcilerin kültürünü güçlendiren bir müessese” kurulması gerektiğine inanıyordu. I. Jacob ve kral II. James’in onayını aldıktan sonra bu müesseseyi onüç mübeşşir ile faaliyete geçirdi. Bu teklifinin yayılması için Papa III. Nicholas’a ve ondan sonra da IV. Honorius’a başvurdu ve onlardan ısrarla destek istedi. Ama hiçbir zaman onun planına onay vermediler. Çünkü Müslümanları etkilemenin bu kadar basit olacağı umudunu saflık kabul ediyorlardı. Evanjelik arzuların tümünü ve kendi tecrübelerini 1285 yılında “Blanguerna” kitabında yayınladı.
Sonunda Papaz Lullus piskopos makamına yükseldi ve sonra da papa makamına geldi. Güç elde ettiğinde de kendi buluşu olan bu projeyi yaygınlaştırma işini gerçekleştirmeyi gündemine aldı. Evanjelik grupları Katolik tefekkürü yaymaları ve muhtelif dilleri öğrenmeleri için dünyanın değişik noktalarına gönderiyordu. Başka dinlerden Hıristiyanlığa geçen kişileri ana dillerini mübeşşirlere öğretmekle görevlendiriyordu.
Viyana bildirisi ve Doğu dillerini Batının büyük beş üniversitesinde öğretme planı: Papa Lullus ömrünün sonunda Viyana Konferansı’nda bir kanun kabul etti. Batının beş üniversitesi (Paris, Oxford, Bologna, Salamanca, Papalık Merkezi İdare Üniversitesi) Arapça, İbranice, Yunanca, Keldanice gibi Doğu dilleri hocalarını öğrencilere bu dilleri öğretmeleri için çalıştırmakla görevli olacaktı.[41]
Viyana Konferansı: Dünya Keşişler Genel Şurası 1312’de Viyana Kilisesinde Roger Bacon’ın önerisi ve Papa Lullus’un ısrarlı tavsiyesiyle oluşturuldu. Konferans Doğu dillerinin (Arapça, Yunanca, İbranice, Süryanice) Paris, Oxford, Bologna, Avignon, Salamanca, Papalık şehrinin üniversitelerinde okutulmasını tasvip etti.[42]
b) Kütüphanelerin ve El Yazma Eserlerin Kaçırılması
Hıristiyan Batının ordusu Haçlı savaşlarında İslamî Endülüs’ü işgal ettikten ve İslamî ilimlerin medeniyet ve kültür merkezini ele geçirdikten sonra Endülüs’ün büyük kütüphanesine girdi. Bazı tarihçiler buradaki kitap sayısının dört milyon olduğunu belirtmiştir.
Haçlıların yöneticileri Batılı bilim insanları ve araştırmacıları,
içlerinden faydalı bulduklarını almaları, oradaki kapsamlı ve çeşitli
bilgilerden yararlanarak yeni bir medeniyet ve bilimsel hareket başlatmaları
için bu kütüphaneye gönderdi. Anlamadıklarını da yakmalarını istediler.
[1] El-Mevrid, Münir Ba’albekî, Ferheng-i Hayyam; Ferheng-i Dr. Aryanpur.
[2] El-Zahiretu’l-İstişrakiyye, s. 292.
[3] Şarkşinasî, Edward Said, s. 16.
[4] El-İstişrak ve’l-Halfiyyeti’l-Fikriyye Li’s-Sırai’l-Hadarî, s. 20.
[5] Ruykerd-i Haverşinasan, s. 10.
[6] El-Zahiretu’l-İstişrakiyye ve Eseruha fi’d-Dirasati’l-İslamiyye, el-Hac, Sasi Salim, c. 10, s. 20.
[7] Oxford, Advanced Learner’s Dictionary, 1999, P. 818.
[8] Webster’s Encyclopedia Unabridged Dictionary of the English Language, P. 1015.
[9] …
[10] Oxford, p. 818.
[11] Webster’s, p. 1015.
[12] El-Müncid fi’l-Lugati ve’l-A’lam, Kerem Elbistanî, s. 384, el-Matbaatu’l-Katolikiyye, 1973.
[13] El-Mevrid, Kamus-i İngilizî, Münir Ba’albekî, s. 638, Daru’l-İlm Li’l-Melayin, 1994.
[14] Webster’s, p. 1015.
[15] Min İftiraati’l-Müsteşrikin ale’l-Usûli’l-Akdiyye fi’l-İslam, Fuad Abdülmun’im, el-Ezher, Mektebetu’l-Abitan Riyad, s. 17; Ru’yetu İslamiyye Li’l-İstişrak, Ahmed Gurab, s. 9, Daru’l-Asale Li’s-Sakafiyye, 1416.
[16] Ruykerd-i Haverşinasan, s. 15.
[17] Min İftiraati’l-Müsteşrikin ale’l-Usûli’l-Akdiyye, Fuad Abdülmun’im s. 17; Faslname-i Kitabha-yi İslamî, Ahmed Abdülhamid Gurab; Dr. İbrahim Nemle, ikinci yıl, sayı 6, yıl 80, s. 35.
[18] Min İftiraati’l-Müsteşrikin ale’l-Usûli’l-Akdiyye fi’l-İslam, Fuad Abdülmun’im, s. 17, Mektebetu’l-Abitan Riyad 1421.
[19] A.g.e., Ru’yetu İslamiyye Li’l-İstişrak‘tan nakil, Ahmed Gurab, s. 9, Daru’l-Asale Li’s-Sakafiyye.
[20] El-İstişrak ve’d-Dirasatu’l-İslamiyye, s. 24.
[21] Şarkşinasî, Edward Said, s. 15-16.
[22] El-İstişrak ve’l-Halfiyyeti’l-Fikriyye, s. 19.
[23] Rudi Paret.
[24] A.g.e.,s. 20.
[25] Tabakatu’l-Müsteşrikin, Abdülhamid Salih Hamdan, s. 3, Mektebetu Medbuli, Libya, tarihsiz.
[26] El-Fikru’l-İstişrakî Tarihahu ve Takvimehu, Muhammed Dusukî, Daru’l-Vefa, s. 17 ve 20, el-Müsteşrikun, Akikî, 1/110.
[27] El-İstişrak ve’l-Hilfiyyeti’l-Fikriyye, s. 20.
[28] Nakdu’l-Hitabi’l-İstişrakî, Sasi Salim el-Hac, el-Medaru’l-İslamî, c. 1, s. 28.
[29] Şarksinasî, Edward Said, s. 112.