9- Ashabi kennucum

04 December 2025 54 dk okuma 13 sayfa
Yazı Boyutu:
Sayfa 5 / 13

Şemsüddîn ez-Zehebî (ö. 748/1348): Başta ed-Dürerü'l-Kâmine fi A'yâni'l Mi'eti's-Sâmine, el-Vâfî bi'l Vefeyât, el-Bedrü't-Tâli, Tabakatu Şafiîyye, en-Nücûmu'z-Zâhire ve et-Tabakatü'l Kurâ gibi biyografi kitapları Zehebî'yi oldukça övmüşlerdir. İbn-i Tağrî Burdî, onun hakkında şöyle der: "O, hadis hafızı, tarihçi ve değerli birçok esere sahip birisidir."

Zehebî, kaleme aldığı Mizanu'l İ'tidal fi Nakdi'r-Ricâl adlı eserinde "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisini birçok yerde eleştirmiştir. Örneğin Ca'fer b. Abdulvahid el-Kadı el-Hâşimî'nin hal şerhinde ulemanın onun hakkında görüşlerini aktardıktan sonra şunları ekliyor:

"Vahhab b. Cerîr'den o da babasından o da el-Amaş'tan o da Ebi Salih'ten o da Ebu Hüreyre'den naklettiği: "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisi belalardan bir beladır."

Bir başka yerde ise Abdu’r-Rahim bin Zeyd-i Ammi'nin durumunu naklettiği bir hadisin ardından şöyle izah ediyor: "Doğru olmayan birisidir."

Tâceddin, İbn-i Mektûm (ö. 749/1349): ed-Dürerü'l-Kâmine fi A'yâni'l Mi'eti's-Sâmine, Hüsnü'l-Muhazara, et-Tabakatü'l Kurâ, el-Cevâhiru'l Mudiyye fi Tabakâti'l Hanefiyye vb. eserler ondan övgüyle söz eder. Süyûtî onun hakkında şöyle der: "İbn-i Mektûm Tâceddin Ebu Muhammed el-Kaysî tüm lügat ve fıkhı kendinde barındırırdı."

İbn-i Mektûm da; daha önce bahsi geçen hocası Ebû Hayyân'ın izinden giderek onun sözlerini destekliyor ve hocasının kitabı el-Bahrü'l-Muhît'in içerisinde geçen "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisini ve tenkitlerini aynen alıp kendi eseri olan ed-Dürerü'l-Lakit mine'l Bahri'l-Muhît'te olduğu gibi naklediyor.

Muhyiddin İbn-i Kayyim el-Cevziyye (ö. 751/1350): Başta ed-Dürerü'l-Kâmine fi A'yâni'l Mi'eti's-Sâmine, el-Bedrü't-Tâli, el-Vâfî bi'l Vefeyât, Bağitu'l Via't, el-A'lam ve İbn-i Kesîr Tarihi gibi birçok kitap ondan bahsetmişlerdir.

O da "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisini eleştirmiş ve bu konuda birçok delil getirmiştir:

"Onlardan nakledilen kırk beşinci söz de şu şekildedir: 'Ashâbım yıldızlar gibidir hadisi konusunda öncekilere uymak yeterlidir.' Buna cevap olarak şu bir kaç şeyi dile getirebilir: öncelikle bu hadisi el-Amaş Ebu Süfyan b. Cabir'den nakletmiştir. Bir diğerinde Sa'id b. Müseyyeb İbn-i Ömer'den ve sonuncusun da ise Hamza Cezerî Na'fî'den o da İbn-i Ömer'den nakletmiştir. Bu şekilde de bir şey ispat edilemez."

el-Cevziyye sözlerini şöyle devam ettirir:

"İbn-i Abdilberr der ki: Muhammed b. İbrahim b. Sa'id, Ebu Abdullah b. Müreffeh'ten o da Muhammed b. Eyyûb es-Samut'tan bu hadisi nakleder ve Ebû Bekr el-Bezzâr da şöyle yorumlar: 'Hz. Nebi'den (saa) rivayet edilen Ashâbım yıldızlar gibidir hadisinin Allah Resulü'nden (saa) nakledildiği doğru değildir."

Zeynüddîn el-Irâkî (ö. 806/1404): Onun şerh-i halini neredeyse yaşadığı dönem sonrası yazılmış tüm biyografi kitaplarında bulmak mümkündür. et-Tabakatü'l Kurâ ve el-Bedrü't-Tâli bunların başında gelir. İbn-i İmâd 1404 senesi olaylarına değinirken onun hakkında şunu der: "Ebu’l-Fazl Zeynüddîn Abdürrahîm b. el-Hüseyn b. Abdurrahmân el-Irâkî, Şafiî mezhebindendir ve çağının hadis hafızıdır."

el-Irâkî "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisi konusunda ise şunu yazar:

"Ashâbım yıldızlar gibidir, hangisine uyarsanız, hidayete erersiniz. hadisini Dârekutnî el-Fezail'de ve İbn-i Abdilberr de Beyanu'l İlm'de Cabir'in kanalıyla nakleder ve der ki: 'Bu senetler delil olamayacak kadar güçsüzdür. Zaten Hâris b. Guseyn de meçhuldür."

O, aynı zamanda şunu da nakleder:

"Abd b. Humeyd kendi müsnedinde, Abdu’r-Rahim bin Zeyd-i Ammi'den, o da babasından, o da İbn-i Mesiyyet'ten o da İbn-i Ömer'den aktarır. Ebû Bekr el-Bezzâr bu hadis hakkında şöyle der: Sahih değildir ve uydurulmuştur."

İbn-i Adî, el-Kâmil fi Zuafâi’r-Ricâl adlı eserinde, bu hadisi Hamza Cezerî Nasibî'den o da Nafi'den o da İbn-i Ömer'den nakleder ve ekler: "Hamza'nın mesnetleri oldukça zayıftır ve zaten o da yalancılıkla anılır."

Beyhâkî de 'el-Medhal' kitabında bu hadisin Amr'dan, İbn-i Abbas'tan ve diğer aktarılan kanalları bir bir işler ve şöyle der: "Bu bilindik bir metindir ama dayanakları zayıftır. Bu mesnetlerle bir şey kanıtlanamaz."

İbn-i Hacer el-Askalânî (ö. 852/1449): Adının geçtiği tüm biyografi kitaplarında kendisinden övgüyle bahsedilir. Bunlardan bazıları ise; Hüsnü'l-Muhazara, el-Bedrü't-Tâli ve Şezeratü'z-Zeheb gibi eserlerdir. Süyûtî Hüsnü'l-Muhazara'da onun için şunları yazar: "Zamanının önde gelen hadis hafızıydı, büyük bir kadı ve merci noktasıydı..."

İbn-i Hacer el-Askalânî'nin "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisi hakkında görüşü de şu şekildedir:

"Ashâbım yıldızlar gibidir, hangisine uyarsanız, hidayete erersiniz hadisi Abd b. Humeyd kendi müsnedinde Hamza Nasibî'den o da Nafi'den o da İbn-i Ömer'den nakleder; ama gerçekten Hamza Cezerî Nasibî çok çok zayıf bir ravidir."

İbn-i Hacer sözlerine şöyle devam eder:

Bu Yazıyı Paylaş

İlgili Yayınlar