"Ebu'l Hasan b. Muhammed b. Eyyûb er-Râkî bize şöyle söyledi; Ebu Bekr Ahmed b. Amr b. Abdulhalik el-Bezzâr bize demişti ki: 'Avamın elindeki Resulullah'tan (saa) rivayet olunan 'Ashâbım yıldızlar gibidir, hangisine uyarsanız, hidayete erersiniz' hadisini alimlere sordum. Bana: 'Bu söz, Resullullah'ın (saa) sözü olarak sahih değildir.' dediler.'' Bunu Abdu'r-Rahim b. Zeyd babasından, o da Sa'id b. Müseyyeb'ten, o da İbn-i Ömer'den o da Resulullah'tan (saa) rivayet etmiştir ya da Abdu’r-Rahim b. Zeyd babasından o da İbn-i Ömer'den rivayet etmiş olabilir. Bu hadisin zayıflığı Abdu’r-Rahim b. Zeyd'in kendisinden kaynaklıdır. İlim ehli ondan hadis rivayet etmeyi terk etmiştir."
İşte bu şekilde el-Bezzâr'ın sözlerinden "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisinin noksanlığı rahatlıkla anlaşılıyor.
İbn-i Adî (ö. 365/976): O, birçok ricâl kitabı yazarı tarafından övgüyle bahsedilmiştir. Tezkiretü'l Huffâz, Şezeratü'z-Zeheb ve Mir'atu'l Cinan bu eserlerden bazılarıdır.
Sem'ânî onun hakkında şunları der: "O, oldukça güçlü bir hafızdır ve onun benzeri zor bulunur." Hamza b. Yusuf es-Sehmî de der ki: "Dârekutnî'den gelmiş geçmiş tüm zayıf muhaddislere içerisinde yer verecek bir kitap yazmasını istedim. Bunun üzerine o da bana şunu söyledi: İbn-i Adî'nin kitabı yok mu sende!?"
İbn-i Kutân olarak da bilinen İbn-i Adî, "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisini; zayıf râvilerin biyografisini ihtiva eden el-Kâmil fi Zuafâi’r-Ricâl adlı eserinde Ca'fer b. Abdulvahid el-Kadı el-Hâşimî ve Hamza Cezerî eNasibî başlıkları altında getirmektedir. Biz de ilerleyen bölümlerde buna değineceğiz. İbn-i Adî, "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisinin muhaddisler arasında en zayıf olanlardan birisi Hamza Cezerî Nasibî bölümünde senedinin ne denli zayıf olduğuna değinmiş ve eleştirmiştir.
Ebu'l-Hasen ed-Dârekutnî (ö. 385/995): Büyük muhaddisler arasında yerini almış olan Dârekutnî Tezkiretü'l Huffâz, Vefeyâtü’l A'yân, el-Muhtasar ve Târîhu Bağdâd gibi kitaplarda da zikredilmiştir. İbn-i Kesîr onun hakkında şöyle der: "Kendi çağının eşsiz bir şahsı, dengi bulunmaz birisi ve döneminin önde geleniydi."
Dârekutnî "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisini kendi eseri olan Garaîbu Mâlik'te naklederek onun zayıf bir rivayet olduğuna hükmediyor; bunu da İbn-i Hacer el-Askalanî Dârekutnî'den naklediyor.
İbn-i Hazm (ö. 456/1064): Nefahu'l Tabîb, el-'Abr, Vefeyâtü’l A'yân ve Tâcu'l-'Arûs ve Lisanu'l Mizan adlı kitaplarda onun hakkında bilgi bulunmaktadır.
İbn-i Hazm "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisini yalanlamış ve onun batıl bir hadis olduğuna hükmetmiştir. Onun uydurma bir hadis olduğunu belirttiğini Ebû Hayyân'ın da içerisinde bulunduğu bir grup nakletmiştir:
"Hafız Ebu Muhammed Ali b. Ahmed b. Hazm kendi risalesinde der ki: 'Bu hadis yalandır, uydurmadır ve kesinlikle doğru değildir."
Beyhakî (ö. 458/1066): Şezeratü'z-Zeheb, Tabakatu Şafiîyye, el-Abr, en-Nücûmu'z-Zâhire, Vefeyâtü’l A'yân, Tezkiretü'l Huffâz ve Tezkiretü'l Huffâz onun hal şerhini yazmış ve İbn-i Tağrîberdî onun hakkında şunu demiştir:
"Ahmed b. Hüseyn b. Ali b. Abdullah el-Hafiz Ebû Bekr el-Beyhakî hadis ve fıkıhta zamanının en önde gelen ismiydi."
İbn-i Hacer el-Askalanî el-Medhal'de ondan naklederek "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisinin zayıf olduğunu belirtmiştir.
Abdilberr en-Nemerî (ö. 463/1071): Vefeyâtü’l A'yân, Mir'atu'l Cinan, el-Muhtasar, Tezkiretü'l Huffâz vb. kitaplar onun hakkında detaylı bilgiler vermiştir. Zehebî, Mizanu'l İ'tidal'de ona dair şunları der: "O, Şeyhülislâmın imamı Mağripli bir hafızdır." İbn-i Hazm da şunu ekler: "Fıkhu'l Hadîs konusunda onun bir eşi dahi olmamıştır."
Abdilberr "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisi hakkında şunu söyler:
"Ebu Şihab el-Hennat'tan nakledilen bu rivayet; Hamza el-Cezerî'den, Na'fî'den, İbn-i Ömer'den naklen denir: Allah Resulü (saa) şöyle buyurdu: 'Ashâbım yıldızlar gibidir, hangisine tutunursanız, hidayet olursunuz.' öncelikle bunun senetleri doğru değildir, böyle bir şey asla Nafi'den nakledilmemiştir ve teyide ihtiyacı vardır."
O, bu rivayette, el-Bezzâr'ın Selâm b. Selim'den naklettiği kanalın dışında başka bir senet ile bunu aşağıdaki gibi aktarmıştır:
"Hâris b. Guseyn'den, o da el-Amaş'tan, o da Ebu Süfyan'dan o da Cabir'den bize nakletmiş ve demiştir ki: 'Ashâbım yıldızlar gibidir, hangisine uyarsanız, hidayete eresiniz.' Bunun kaynağının hiç bir dayanağı yoktur, öte yandan Hâris b. Guseyn de bilinmeyen, meçhul birisidir."
Böylelikle, bir ricâl alimi olan Abdilberr en-Nemerî, Hâris b. Guseyn'in bu rivayette yer almasının bu hadisi zayıflattığı ve zarar verdiği kanısına varır.
İbn-i Asâkir (ö. 600/1203): Biyografi kitapları ondan övgüyle bahseder; Mü'cemu'l Ûdeba, Vefeyâtü’l A'yân, Tezkiretü'l Huffâz, Dûvelu'l İslam, Mir'atu'l Cinan, Tabakatu Şafiîyye ve el-Muhtasar fi İhbari'l Beşer ve Ca'mi-i Mesanid-i Ebi Hanife bu kitaplardan başlıcalarıdır.
Yâfiî el-Yemenî onun hakkında şunu der: "O, hadisler konusunda bir dehadır."
