Daha sonra biraz daha detaylandıracağımız el-Münâvî'nin sözleri arasında İbn-i Asâkir'in "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisi konusunda onun zayıf bir hadis olduğunu dile getirdiğini görüyoruz.
İbn-i Cevzî (ö. 597/1201): İbn-i Kesîr Tarihi, Vefeyâtü’l A'yân, Tetimmetu'l Muhtasar, el-A'lam gibi ricâl ve biyografi kitaplarında onun methedip bolca övdüğünü görmekteyiz. İbn-i Hallikân onun hakkında şunları der: "Ebu'l Ferec Cemâlüddîn Abdurrahmân b. Ebi'l Hasan b. Ali b. Muhammed b. Cafer el-Bağdâdî el-Cevzî bir Hanbeli fakihi ve asrının bilginidir."
"Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisini İbn-i Cevzî şöyle değerlendirir:
"Nuaym b. Hâmmad rivayet edip der ki: 'Bize Abdurrahim b. Zeyd Ammî'den o da babasından o da Sa'id b. Müseyyeb'ten o da Ömer İbn-i Hattab'tan nakleder ve der: Allah Resulü (saa) buyurur ki: "Ben, Rabbime Ashâbımın benden sonra düşeceği ihtilaf hakkında sordum. Bunun üzerine Allah şöyle vahyetti: 'Ey Muhammed! Senin Ashabın benim yanımda, gökteki yıldızlar gibidir. Bazıları diğerlerinden daha güçlüdür. Her biri için bir nur vardır. Öyleyse, kim onların ihtilaf ettikleri meselelerden birini alırsa, o kimse benim nazarımda hidayet üzeredir."
Daha sonra sözlerine şöyle devam eder:
"Bu hadisin sıhhati, iki ravi yüzünden şüphelidir ve bu sebepten ötürü itina edilemez; bu ravilerden birisi; güvenilmez bir kimse olarak bilinen Nuaym b. Hâmmad ve diğeri de Abdurrahim b. Zeyd Ammî'dir. Yâhya b. Mu'in ise onun hakkında: 'Abdurrahim Ammî yalancıdır ve sözüne güven olmaz.' demiştir."
İbn-i Dihye (ö. 632/1235): Bağitu'l Via't, Şerhu'l Mevahibu'l Ledeniyye, Vefeyâtü’l A'yân, Hüsnü'l-Muhazara vb. biyografi kitapları ondan saygıyla söz ederler. Süyûtî, Hüsnü'l-Muhazara'da onun hakkında şöyle der: "O, büyük bir bilgin ve hafızdır. Hadislere karşı oldukça basiretlidir..."
İbn-i Dihye, "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisinin sıkıntılarından bahsederek onun doğru olmadığını söylemiştir. Bu konuda onun sözünü Zeynu Irakî'nin nakliyle olduğu gibi aktarıyoruz:
"İbn-i Dihye dedi: zikredilen 'Ashâbım yıldızlar gibidir' hadisi asla doğru değildir."
Ebû Hayyân el-Endelüsî (ö. 745/1344): Başta ed-Dürerü'l-Kâmine fi A'yâni'l Mi'eti's-Sâmine, el-Vâfî bi'l Vefeyât, Bağitu'l Via't, el-Bedrü't-Tâli, et-Tabakatü'l Kurâ, Nefahu'l Tabîb, Tabakatu Şafiîyye ve en-Nücûmu'z-Zâhire adlı eserlerde kendisinden övgüyle bahsedilir. İbnü'l-İmâd Şezerâtü'z-Zeheb'te şunları kaydeder: "İmam Esirûddin Ebû Hayyân, çağının dahi bir lügat ustası, müfessiri, hadisçisi..."
Ebû Hayyân el-Endelüsî'nin "Ashâbım yıldızlar gibidir" hadisi konusunda ilginç bir araştırması var ve biz de bunun faydalı olacağını düşündüğümüz için bazı bölümlerine yer vermek istiyoruz. O, öncelikle Zemahşerî'den aşağıdaki metni aktarmakta:
"Zemahşerî der ki: 'Eğer birisi, 'Kuran-ı Kerim ne şekilde açıklayıcı bir kitaptır?' derse, Şöyle cevap veririm: 'Tüm dini konular üzerine bizler için ya nas vardır ya da sünnet ve hadise yönelmemiz konusunda bir emir. Bize bu konuda Hz. Peygamber'e (saa) tabi olmamız gerektiğini söylediler. Çünkü Yüce Allah 'O; kuruntudan, keyfinden konuşmaz.' diye buyurmuştur. Nitekim Allah Resulü de Ashâbının takip edilmesinden yanaydı çünkü onların amellerinden razıydı. Ashâbım yıldızlar gibidir hadisinden de anlaşılacağı üzere onlar çokça çabalamış, kıyas yapmış ve bu şekilde neticelere ulaşmışlardır."
Daha sonra da Zemahşerî'nin bu sözüne bir eleştiri getirmekte:
"Onun deyişine göre: 'Hz. Resul de Ashabının takip edilmesinden yanaydı çünkü onların amellerinden razıydı...' sözü asla Allah Resulü'nün ağzından duyulmamıştır ve bu hadisin Hz. Peygamber'den geldiği doğru değildir."
Ayrıca Ebû Hayyân, Hâfız Ebû Muhammed Ali b. Ahmed b. Hazm'ın İbtalu'r-Rey ve'l Kıyas adlı risalesinden yararlanarak şunu nakleder:
"Bu 'Ashâbım yıldızlar gibidir' hadisi ile Hz. Peygambere (saa) yalan atfedilmektedir; Bu kesinlikle Allah Resulü'nün ağzından çıkmamıştır. Ayrıca bunu Abdu’r-Rahim b. Zeyd-i Ammî babasından o da Sa'id b. Müseyyeb'ten o da İbn-i Ömer'den nakleder ve Abdu’r-Rahim b. Zeyd-i Ammî bu zincirin içerisinde olduğu için ilim ehlinin nezdinde bu hadis zayıftır çünkü ondan hiçbir şey nakletmezler."
Değinilmesi gereken bir nokta da meşhur ricâl âlimlerinden birisi olan İbn-i Muîn'in "Ashâbım yıldızlar gibidir" ravilerinden olan Abdu’r-Rahim bin Zeyd-i Ammî hakkındaki görüşüdür. İbn-i Muîn el-Mevzuat'ta onun hakkında şunu der: "Abdu’r-Rahim bin Zeyd yalancıdan başka bir şey değildir."
Hatta Buharî de el-Îfâ'da bu konuya dair şunu söyler: "O (Abdu’r-Rahim bin Zeyd) terk edilmiş bir ravidir." Ayrıca başka bir ricâl alimi de bunun devamında hadisi nakleden diğer ravi Hamza Cezerî Nasibî için "Hamza da geçersiz ve metruktur." demiştir.