9- Gaybet-i Suğra Asrında Şia; Süreklilik Ve Değişim

04 December 2025 39 dk okuma 9 sayfa
Yazı Boyutu:
Sayfa 9 / 9

Fıkıh ansiklopedileriyle eşzamanlı olarak, mevzuları sadece ahkâm ve fıkıh olmayan, bilakis itikad, tarih, âdâp, gelenekler gibi bahisleri de içeren ve bazen kelam bahislerine de yer veren başka ansiklopedik kitaplar da kaleme alındı. Bu kitaplardan biri, Muhammed b. Ahmed b. Yahya Kummî'nin yazdığı Nevâdiru'l-Hikme kitabıdır. Bu kitap, fıkıh bablarına ilaveten tevhid, tarih, enbiya ve menakıb bablarına da sahipti ve toplam 23 bab içeriyordu. Bu çerçevede Berkî'nin, âdâp ve geleneklere dair muhtelif ahlak bablarının yeraldığı el-Mehâsin kitabına da değinilmelidir. Kaynaklarda, genel ve benzer ad altında (el-Nevâdir) çok sayıda ansiklopedik kitaptan bahsedilmiştir.

Bu türün örneği olan kitapların en kâmili, belki de sonuncusu Kuleynî'nin; usül, itikad, fıkıh babları, âdâp, sünnetler, ahlak vs. bahislerini içeren el-Kâfî'sidir.

Kaynakça

Belhî, Ahmed b. Sehl, el-Mesâlik ve'l-Memâlik, Leiden, Brill, tarihsiz.

Caferiyân, Resul, Coğrafya-yi Tarihî ve İnsanîyy-i Şia der Cihan, Ensariyan, 1369.

Caferiyân, Resul, Tarih-i Teşeyyu' der İran, Sâzmân-i Tebligât-i İslamîyy-i Kum, 1371, Prof. Prof. Madelung'un Keyhan-i Endişe'deki makalesinden nakil.

Câsim Hüseyin, Tarih-i Siyasîyy-i Gaybet-i İmam-i Devazdehom, tercüme: Ayetullahî, Emir Kebir, Tehran, 1367.

Devânî, Ali, Mefâhir-i İslam, Emir Kebir, Tehran.

Ebu Gâlib Zürârî, Risaletu Ebi Gâlibi'z-Zürârî, Âlu'l-Beyt, Kum, hicri 1405.

el-Berkî, Ahmed b. Muhammed b. Hâlid, el-Mehâsin, Mektebetu'l-Mer'eşî, Kum, 1407.

Hoî, Ebu'l-Kasım, Mu'cemu Ricali'l-Hadis, Matbaatu'l-Âdâb, Necef.

İbn Bâbeveyh Ali b. Hüseyin, el-İmame ve't-Tebsire mine'l-Hayra, Âlu'l-Beyt, hicri 1407.

Kummî, Abbas, Sefinetu'l-Bihar, İntişârât-i Âbidî, Tehran, tarihsiz.

Makdisî, Muhammed b. Ahmed, Ahsenu't-Tekâsim, Brill, Leiden, 1932.

Mâmâkânî, Abdullah, Tenkıhu'l-Makâl, Matbaatu'l-Murtazaviyye, Necef, hicri 1352.

Müfid, Muhammed b. Nu'man, Evâyilu'l-Makâlât, Dânişgâh-i Meşhed.

Necâşî, Ahmed b. Ali, el-Ricalu'n-Necâşî, Müessesetu'n-Neşri'l-İslamî, Kum, hicri 1407.

Nevbahtî, Ebu İshak b. İbrahim, el-Yâkût, tahkik: Ali Ekber Ziyâyî, hicri 1378, kitabın mukaddimesi.

Saduk, Muhammed b. Ali b. Bâbeveyh, el-Tevhid, Müessesetu'n-Neşri'l-İslamî, Kum, hicri 1397, son fasıl.

Saduk, Muhammed b. Ali b. Bâbeveyh, Kemalu'd-Din ve Tamamu'n-Ni'me, Müessesetu'n-Neşri'l-İslamî, Kum, hicri 1390.

Saduk, Muhammed b. Ali b. Bâbeveyh, Men La Yahduruhu'l-Fakih, Müessesetu'n-Neşri'l-İslamî, Kum, müellifin mukaddimesi.

Tabersî, Ahmed b. Ali, el-İhticac, Neşru'l-Murtada, Meşhed, hicri 1403.

Tabersî, Fadl b. Hasan, A'lamu'l-Verâ, Âlu'l-Beyt, Kum, 1417.

Tûsî, Muhammed b. Hasan, Fihristu Kütübi'ş-Şia ve Usûlühum, Mektebetu'l-Muhakkik el-Tabâtabâî, Kum, hicri 1402.

Tûsî, Muhammed b. Hasan, Kitabu'l-Gaybe, Müessesetu'l-Meârifi'l-İslamiyye, Kum, hicri 1411.

Zambaur, Nesebnâme-i Hulefa ve Şehryârân, tercüme: Meşkûr, Neşr-i Hayyam, Tehran, 1368.

Önceki Sayfa 7 8 9 Sonraki Sayfa

Bu Yazıyı Paylaş

İlgili Yayınlar