Bu toplumsal görevleri yerine getirmenin karşılığında fertler bir takım toplumsal haklara sahip olurlar. Bu haklar; Hayat ve Onu Devam Ettirme Hakkı, Aklın ve Onurun Korunma Hakkı, Neslin ve İffetin Korunma Hakkı, Mülkiyet Edinme Hakkı ve Dinin ve İnancın Korunma Hakkı şeklinde beş ana başlık altında toplanmaktadır. Bunun dışında eşitlik ile birlikte sığınma, oturma, seyahat ve vatandaşlık hakları da İslam tarafından insanlara tanınmıştır. Kur’an’daki bu temel haklar dışındaki emirler, yasaklar, kıssalar, hükümler, iman ve ibadet esaslarının ortak hedefi, ideal insanlardan meydana gelen bir toplum oluşturmaktır. Şahsiyetini Kur’an’ın inşa ettiği bir insanın gayesi de sadece kendine değil, tüm insanlığa faydalı olmaktır.
Kaynakça
Abbâs Mahmûd Akkâd, Hakâiku’l-İslâm ve Ebâtilu Husûmihî, (Kahire: Dâru’l-İslâm, 1972)
Abdurrahman Kasapoğlu, Kur’an’da Ahlâk Psikolojisi, (İstanbul: Yalnızkurt Yayınları, 1997)
Abdurrahman Kasapoğlu, Kur’an’da Ahlâk Psikolojisi, İstanbul: Yalnızkurt Yayınları, 1997
Ali Seydi, Ahlâk-ı Dînî, İstanbul: Dersaadet, 1329h.
Ebû Muhammed el-Hüseyin el-Begavî, Meâlimu’t-Tenzîl (Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1420 h.)
Ebû Nasr Muhammed el-Fârâbî, el-Medînetü’l-Fâzıla, (Mısır: Müessesetü Hindâvî, 2012)
Ebu’l-Hasan el-Mâverdî, en-Nüket ve’l-Uyûn, (Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, ty.)
Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, 9 cilt, (stanbul: T.C. Diyanet İşleri Reisliği Neşriyatı, 1935)
Emin Işık, Kur’an’ın Getirdiği, (İstanbul: Hareket Yayınları, 1974) s.166.
Enver Uysal, “Dindarlığın Ahlâkî Temeli Üzerine Bazı Düşünceler”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 1, 2005,
- Rauh, Ahlâk Tecrübesi, çev: Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu, (İstanbul: Devlet Basımevi, 1937)
Fazlurrahman, Ana Konularıyla Kur’an, (Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2018)
Gazzâlî, Makâsıdu’l-Felâsife, Şam: Matbaatu’s-Sabâh, 2000
Hanry Bergson, Ahlâk ve Dinin İki Kaynağı, çev. Mehmet Karasan, (Ankara: Milli Eğitim Basımevi, 1949)
İbn Haldûn, Mukaddime, Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1988,
İbn Miskeveyh, Tehzîbu’l-Ahlâk, Kahire: Mektebetü’s-Sekâfeti’d-Dîniyye,
İbrahim Hakkı Aydın- Eyüp Bekiryazıcı, İslam Ahlak Esasları ve Felsefesi, Yenda Yayınları, İstanbul, 2011,
İzzet ed-Derveze, ed-Düstûru’l-Kur’an ve’s-Sünneti’n-Nebeviyye fi Şuûni’l-Hayât, (Mısır: 1386/1966)
Mahir İz, Din ve Cemiyet, (İstanbul: İrfan Yayınları, 1973)
Mehmet Aydın, Ahlak-İslam Felsefesi”, DİA, II,
Mehmet Said Aydın, Din Felsefesi, (İzmir: İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1999)
Mehmet Sait Reçber, “Kur’an ve Ahlâk Metafiziği”, IX. Kur’an Sempozyumu, Konya, 14-16 Nisân 2006, (Ankara: Fecr Yayınları, 2007)
Mikdat Yalçın Muhammed Ali, İlmu’l-Ahlâk, (Riyad: Dâru Âlemi’l-Kütüb,1992)
Muhammed Alî el-Hâşimî, el-Müctema‘u’l-Müslim, (Kahire: Dâru’s-Selâm, 2013)
Muhammed Alî es-Sâbûnî, Ravâiu’l-Beyân, 3 cilt, (Beyrut: Âlemu’l-Kütüb, 1986)
Muhammed Ebû Zehra, el-Müctemau’l-insan fi Zılli’l-İslam, (Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1970)
Muhammed Ebû Zehra, et-Tekâlufu’l-İctimâ‘î fi’l-İslâm, (Kahire, Dâru’l-Fikri’l-Arabî, 1974)
Muhammed ez-Zebîdî, Tâcü’l-Arûs min Cevâhiri’l-Kâmus, (Beyrut: Dâru İhyai’t-Türasi’l-Arabî, 1975)
Muhammed Gazzâlî, Huluku’l-Müslim, (Kuveyt: Dâru’l-Beyân, 1390/1970)
Muhammed İkbal, İslam Toplumunun Yapısı, (İstanbul: Beka yayınları, 2019)
Muhammed İzzet Derveze, et-Tefsiru’l-Hadîs, (Kahire: Dâru İhyâi’l-Kütübi’l-Arabî, 1383 h.)
Muhammed Mahmûd Hicâzî, Furkân Tefsiri, çev. Mehmet Keskin, 5 cilt, (İstanbul: İlim Yayınları, ty.)
Mustafa Çağrıcı, Ana Hatlarıyla İslam Ahlakı, Ensar Neşriyat, İstanbul 1991,
Süleyman Ateş, Yüce Kur’an’ın Çağdaş Tefsiri, (İstanbul: Yeni Ufuklar Neşriyat, 1988)
Taberî, Câmiu’l-Beyân, Mısır, 1954/1373
Veysel Uysal, Psiko-Sosyal Açıdan Oruç, (Ankara: TDV Yayınları, 1994)
Yusuf el-Kardâvî, İbadet, çev. Hüsamettin Cemal, (Trabzon: Muvahhit Yayınları, 1986)
[1] Iğdır Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü Öğretim Üyesi
[2] Mehmet Sait Reçber, “Kur’ân ve Ahlâk Metafiziği”, IX. Kur’ân Sempozyumu, Konya, 14-16 Nisân 2006, (Ankara: Fecr Yayınları, 2007) s. 62.
[3] Hanry Bergson, Ahlâk ve Dinin İki Kaynağı, çev. Mehmet Karasan, (Ankara: Milli Eğitim Basımevi, 1949) s. 37 vd.
[4] Ahmed b. Hanbel, Müsned, 5/163; Müslim, “Musâfirin”, 39; Ebû Davud, “Tatavvu’“ 26.
[5] Toshihiko İzutsu, Kur’an’da Dini ve Ahlâki Kavramlar, İstanbul: Pınar Yayınları, 1997, s.109.
[6] Buhari, Şehâdât 9
[7] Tirmizî, Îmân, 18.
[8] Müslim, Ilim 15
[9] İbrahim Hakkı Aydın- Eyüp Bekiryazıcı, İslam Ahlak Esasları ve Felsefesi, Yenda Yayınları, İstanbul, 2011, s. 176.
[10] Mehmet Aydın, Ahlak-İslam Felsefesi”, DİA, II, ss. l0-13.
[11] Mustafa Çağrıcı, Ana Hatlarıyla İslam Ahlakı, Ensar Neşriyat, İstanbul 1991, s. 37
[12] Mehmet Said Aydın, Din Felsefesi, (İzmir: İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1999) s. 306.
[13] Enver Uysal, “Dindarlığın Ahlâkî Temeli Üzerine Bazı Düşünceler”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 14, Sayı: