6-İbn Teymiyye'nin Hz. Mehdi Hakkındaki Görüşlerinin Tenkidi

04 December 2025 32 dk okuma 9 sayfa
Yazı Boyutu:
Sayfa 4 / 9

1. İbn Teymiyye bu meseleyi Taberî'ye nispet etmiştir. Oysa yapılan tahkikte Tarih-i Taberî'nin hiçbir yerinde İmam Hasan Askerî'nin (a.s) kısır olduğuna değinilmediği somut biçimde ortaya çıkmakta ve “لم یکن له نسل و لا عقب” “Onun nesli ve geride kalanı yoktu” tabiri bu kitapta asla yeralmamaktadır. Ehl-i Sünnet muhakkiklerden olan ve Minhacu's-Sünne kitabını tahkik eden Muhammed Reşad Salim, konunun Taberî tarihinde yeralmadığını görünce İbn Teymiyye'nin sözünü müstenid yapabilmek için mecburen Minhacu's-Sünne'nin dipnotunda bu cümleyi, yazarı Arib b. Sa'd Kurtubî olan Sılatu Tarihi't-Taberî kitabına nispet eder. Ama hiç farkında değildir ki, bu kitap elimizde mevcuttur ve orada İmam Askerî'nin (a.s) çocuk sahibi olmadığı hakkında böyle bir ifade geçmemektedir. Bilakis Muhammed Reşad, yaptığı bu işle İbn Teymiyye'nin yalanını örtbas etmek istemiştir. Sılatu Tarihi't-Taberî'de bu manadaki “لم یعقب الحسن” “Hasan, geride kimseyi bırakmadı” cümlesi bir mesele hakkında geçer ama bu konunun İmam Askerî (a.s) ile hiçbir irtibatı yoktur. Oradaki mesele de şudur ki, Abbasilerin iktidar zamanında bir şahıs “Ben Muhammed b. Hasan b. Ali b. Musa b. Cafer el-Rıza'nın (a.s) çocuğuyum” iddiasında bulunur. Onun bu sözünü tekzip ederken bir grup insan “لم یعقب الحسن”, “İmam Rıza'nın (a.s) evladı Hasan'ın hiç çocuğu yoktu” der. O şahsın yalanı ortaya çıktıktan sonra uyarı cezası olarak onu eşeğe ters bindirir ve sokaklarda gezdirirler.

İbn Teymiyye'nin şüphesi ve Muhammed Reşad'ın istinadının temelsiz olduğu anlaşıldığına göre burada zikredilmesi zaruri olan nokta şudur ki, Kurtubî'nin Sılatu Tarih'te zikrettiği naklin bazı sorunları vardır. Çünkü Kurtubî'nin bu vaka için herhangi bir kaynak ve sened zikretmemesi bir yana, zaten kendisi de meçhul biridir. Sadece Zerkelî onun şerh-i haline kısaca işaret etmiştir ve onun aslen Hıristiyan olduğuna inanır.

Bu konudaki diğer bir mesele, ulema arasında İmam Rıza'nın (a.s) Hasan adında bir oğlu olup olmadığı ihtilaflıdır. Muhammed b. Talha Şafiî ve Sıbt b. Cevzî Hazret'in Hasan adında bir çocuğu olduğuna inanmaktadır. Ama Şeyh Müfid şöyle yazar:

“İmam Rıza (a.s) dünyaya veda ettiğinde kendisinden sonra imamete geçen oğlu, yani Hz. Muhammed b. Ali (a.s) dışında geride bir evlat bıraktığına rastlamıyoruz.”

Allame Hıllî de şöyle der:

“İmam Rıza (a.s) dünyadan göçtüğü sırada Muhammed (a.s) ve Musa adında iki evladı vardı.”

Şu halde bu meseledeki ihtilaf, Hasan b. Ali b. Musa el-Rıza'nın (a.s) çocuğu olup olmadığı hadisesinin Sılatu Tarih'teki nakli hakkında tereddüde yol açmaktadır.

Dolayısıyla İbn Teymiyye'nin sözü delilsizdir ve hiçbir dayanağı yoktur. Sılatu Tarih'te bir mevzu zikredilmişse bile İmam Askerî'nin (a.s) çocuğu olmadığı konusuyla irtibatı bulunmayan başka bir olayla alakalıdır.

2. Burada İbn Teymiyye'nin karşısına dikilen diğer bir sorun, İmam Hasan Askerî'nin (a.s) evlat sahibi olmadığı iddiasını Abdulbaki b. Kâni'ye nispet etmesi ama bu hususta hiçbir sened ve dayanak ortaya koymamasıdır. Bu bir yana, İbn Teymiyye, sözünü Ehl-i Sünnet ulema arasında hiç yeri olmayan bir kimseye nispet etmektedir. Ehl-i Sünnet onu zayıf kabul etmiş ve onun hakkında itibarını düşüren sözler sarfedilmiştir. Zehebî, Abdulbaki'nin biyografinde şöyle yazar:

Darekutnî der ki: “Rivayetleri ezberler ama hata yapardı. Üstelik hatasında ısrar ederdi.” Berkanî de “Bana göre zayıf biridir.” demiştir. Hatib Bağdadî, Ezherî'den, o da Ebu'l-Hasan b. Furat'tan nakletmiştir: “İbn Kân' için ölümünden iki yıl önce delirdiği nakledilmiştir. Bu nedenle ben ondan rivayet dinlemeyi bıraktım. Çünkü bir topluluk onun delirdiği sırada ondan rivayet dinlemişti.”

3. İbn Teymiyye'nin sözü, İmam Mehdi'nin (a.f) doğduğunu ve İmam Hasan Askerî'nin (a.s) evlatlarından olduğunu söyleyen Ehl-i Sünnet'in büyüklerinin, özellikle de meşhur nesep ulemasının görüşüne aykırıdır. Örnek olarak birkaç ismi zikredeceğiz: İbn Haldun, Zehebî, Fahru Razî, İbn Hacer, İbn Esir, İbn Hallikân, Sıbt İbn Cevzî, Safedî, İbn Sabbağ, Zerkelî ve Gencî Şafiî.

Şu halde İmam Hasan Askerî'nin (a.s) çocuğu olmadığını öne süren İbn Teymiyye'nin sözü delilsiz bir iddiadır.

İmam Mehdi'nin Ömrünün Uzun Olamayacağına Dair İbn Teymiyye'nin Delilleri

İbn Teymiyye, Peygamber'in ümmetinden birinin ömrünün uzun olmasındaki imkansızlık hakkında birtakım deliller beyan ederken bu metotla İmam Mehdi'nin (a.s) hayatta olduğunu inkar etmeye ve kendi düşüncesince Şiilerin inancına bâtıl mührü vurmaya çalışmıştır. Bu konuda şöyle der:

Bir Müslümanın ömrünün, Ümmet-i Muhammed'deki fertlerin âdetine uygun müddetin iki katı olması (İmam Mehdi'nin ömrü) yalan olduğu belli gerçek dışı bir şeydir. Zira İslam'da 120 seneden fazla ömür sürmüş kimse mevcut değildir.

Sözünün devamında tespitini ispatlamak için Peygamber'den (s.a.a) iki rivayete sarılır. Buharî'den nakille zikrettiği rivayette şöyle geçer:

Abdullah b. Ömer'den nakledilmiştir: Allah Rasülü, ömrünün son gününde yatsı namazını bizimle kıldı. Selam verdiğinde bize döndü ve şöyle buyurdu:

Bu Yazıyı Paylaş

İlgili Yayınlar