8- Gaybet-i Sugra ve Gaybet-i Kubra Dönemi

04 December 2025 56 dk okuma 12 sayfa
Yazı Boyutu:
Sayfa 7 / 12

İmam Hasan Askerî’nin (a.s) şehadetinden sonra Osman b. Said Amrî’nin İmam’ın gusül, kefen ve defin işlerini üstlenmesi, onun makamının büyüklüğünü gösterir. Bundan sonra İmam Mehdi’nin (a.f.) yazdığı mektuplar Osman b. Said aracılığıyla Şialar’a ulaştırılıyordu.

Osman b. Said İmam Hasan Askerî’nin (a.s) şehadetinden sonra Samerra’dan Bağdad’a giderek Kerh bölgesine yerleşti ve burada ömrünün sonuna kadar İmam Mehdi’nin (a.f.) Nâiblik sorumluluğunu yerine getirdi. Osman b. Said, İmam Hasan Askerî’nin (a.s) Dönemi’nde olduğu gibi Şialar aracılığıyla İmam Mehdi’ye (a.f.) gönderilen mektupları ve Şer’î vucûhatı alıyordu.

Osman b. Said Amrî’nin Şia tarihînde önemli rolünün olmasına rağmen hiç kimse onun ölüm tarihîyle alâkalı bir şey söylememiştir. Bununla birlikte sonraki tarihçiler dikkate değer tarihleri sunmaya çalışmışlardır. Haşim Ma’rûf el-Hasanî onun Hicrî 265 yılına kadar Nâibliğini sürdürdüğünü yazmışsa da hiçbir kaynak zikretmemiştir. Cevad Ali şöyle diyor: “Onikinci İmam’ın (a.s) Gaybeti’nden yirmi yıl sonra birinci elçi Hicrî 280 yılında vefat etti”.

Bazıları Ebu Amr Osman b. Said Amrî’nin vefatının İmam Hasan Askerî’nin (a.s) şehadetinden ve Hicrî 267 yılından önce gerçekleştiğini söylemişlerdir, zira Muhammed b. Osman döneminde (birinci elçiden sonra elçilik görevini üslendi) yalancı vekâlet iddiasında bulunan Ahmed b. Hilâl’e muhalefet ederek vekilliğini kabul etmemişti. Ahmed b. Hilâl Hicrî 267 yılında öldü. Dolayısıyla Osman b. Said Amrî’nin ölümü kesinlikle bu tarihten önce gerçekleşmişti.

2- Ebu Cafer Muhammed b. Osman b. Said Amrî

İmam Mehdi’nin (a.f.) ikinci özel Nâibi Osman b. Said Amrî babasının vafatından sonra İmam Mehdi (a.f.) tarafından ikinci vekil ve Nâib olarak atandı. Osman b. Said Amrî, ölümünden iki ay önce İmam Mehdi’nin (a.f.) kılavuzluğuyla kendi ölüm zamanını hatırlattı, bunun üzerine kendisi için kabir kazdı ve vaad edilen günde dünyaya gözlerini kapattı.

3- Ebu’l-Kasım Hüseyin b. Ruh Nevbahtî

İmam Mehdi (a.f.) tarafından atanan üçüncü Nâib saygı değer Şeyh Ebu’l-Kasım Hüseyin b. Ruh Nevbahtî’dir. Şeyh Ebu’l-Kasım Hüseyin b. Ruh Nevbahtî, Muhammed b. Osman Amrî’nin zamanında Muhammed’in halefi ve İmam Mehdi’nin (a.f.) üçüncü özel Nâib unvanında atandı ve Muhammed b. Osman b. Said Amrî’nin aracılığıyla İmam’ın özel Şia ve vekillerine tanıtıldı. Muhammed b. Said ömrünün son birkaç yılında Şialar’ın kendisinden sonra vekâlet konusunda sorun yaşamamaları için bazı hazırlıklar yapmıştır. Hüseyin b. Ruh Nevbahtî Hicrî 305 yılının Cemadiyelevvel ayının sonunda Muhammed b. Osman’ın vefatıyla Nâiblik görevini üslendi.

Hüseyin b. Ruh, Hicrî 305 yılından Hicrî 326 yılına kadar 21 yıl İmam tarafından Nâiblik için seçilmiş ve aynı yılın Şaban ayının on sekizinde de gözlerini dünyaya kapatarak ahirete göç etmiştir. Bağdad’da “Sûku’ş-Şurce” pazarında defnedilen bu değerli Nâib’in kabri Şialar’ın ziyaretgâhı olup halk onu ziyaret etmekle teberrük ummaktadır.

İmam Mehdi’nin (a.f.) emriyle ve merhumun vasiyeti üzerine vekâlet görevi Ebul-Hasan Ali b. Muhammed Samerrî’ye devredildi.

4- Ebu’l-Hasan Ali b. Muhammed Samerrî

İmam Mehdi’nin (a.f.) dördüncü ve en son özel Nâibi Ebu’l-Hasan Ali b. Muhammed Samerrî’dir. O, İmam Mehdi’nin (a.f.) emriyle Hüseyin b. Ruh Nevbahtî’den sonra Nâiblik görevini üslendi ve Hicrî 326 yılının Şaban ayının on sekizinden Hicrî 329 yılının Şaban ayının on beşi veya bazı nakillere göre Hicrî 328 yılının Şaban ayının on beşine kadar Vekâlet Teşkilatı ve Nâiblik rehberliğini üstlendi.

Ebul-Hasan, Abbasî veziri Cafer b. Muhammed’in kız kardeşinin eşiydi. Bu bağ, onun Abbasîler nezdinde üstün bir makama sahip olmasına sebeb oldu.

Ebul-Hasan Ali b. Muhammed Samerrî, Şia’nın mütedeyyin ailelerden olup Vekâlet Teşkilatının hizmetkârlığını yapmakla biliniyordu. Bundan daha ötesi ve daha önemlisi itimat edilir ve emanetçi oluşu Şialar tarafından vekilliğinin kabul görmesine ve Vekâlet Teşkilatının görevlilerinin sorunlarla karşılaşmamasına sebep oldu. Şia’nın vekilleri ve değerli kişileri Ebul-Hasan Ali b. Muhammed Samerrî’yi İmam Mehdi’nin (a.f.) dürüst vekili olarak resmen tanımış ve İmam’a iletilecek bütün şer’î vucûhu da ona teslim ediyorlardı.

Ebul-Hasan Ali b. Muhammed Samerrî’nin faaliyet için fazla zamanı yoktu. Hem Nâiblik süresinin kısalığı ve hem de özel siyasî konumu hasebiyle geniş faaliyetlerde bulunamadı veya yaygın ölçüde çalışmaları olduysa da şiddetle takiyyeye, tedbir ve gizliliğe riayet edilmesi cihetiyle söz konusu faaliyetler gelecek nesiller için nakledilmedi.

İmam Mehdi’nin (a.f.) son Nâibi Ebu’l-Hasan Ali b. Muhammed Samerrî’ye yazdığı mektup, Samerrî’nin ölümünden altı gün öncedir. İmam Mehdi (a.f.) bu mektubunda Samerrî’nin ölümünü önceden haber vermiş ve kendisinden sonra Nâib belirlememesini, Küçük Gaybet’in son bulacağını ve Büyük Gaybet’in başlayacağını bildirmiştir. İmam’ın mübarek hattıyla yazılmış mektubun metni şöyledir:

Bu Yazıyı Paylaş

İlgili Yayınlar