Kur'ân'a Göre Hz. Peygamber'in Toplumsal Liderliği

04 December 2025 39 dk okuma 10 sayfa
Yazı Boyutu:
Sayfa 7 / 10

İmamlar (a.s) için beyan edilir ve "Ailenize iyilikte bulunun" ayeti onun baba olmasının delili olarak gösterilir.

3. Peygamber'in (s.a.a) Hükmüne Dikkat Çeken Ayetler

Peygamber'in (s) siyasî hâkimiyetiyle ilgili üçüncü grup ayetler, O'nu insanlar arasında hâkim olarak tanıtmaktadır. Bu ayetler Kur'ân-ı Kerim'de üç şekilde söz konusu edilmiştir: Bir grup ayet, kitabın Hz. Peygamber'e gönderilmesinin hedefini insanlar arasında hükmetmek olarak tanımlar:

"Allah'ın sana gösterdiği şekilde insanlar arasında hükmedesin diye sana Kitab'ı hak ile indirdik."

Diğer grup, imanın gereğini Peygamber'i (s.a.a) müminler arasındaki ihtilaflı işlerde hakem tayin etmek ve onun hükmüne teslim olmakta görür:

"Hayır, Rabbine andolsun ki aralarında çıkan anlaşmazlık hususunda seni hakem kılıp sonra da verdiğin hükmü içlerinde hiçbir sıkıntı duymaksızın tam manasıyla kabullenmedikçe iman etmiş olmazlar."

Üçüncü grup, Peygamber'in (s.a.a) onların işlerindeki öncelikli hükmünü uygulamaya sokarak bu konularda tercihte bulunmalarını yasaklamaktadır:

"Allah ve Rasülü bir işe hüküm verdiği zaman inanmış bir erkek ve kadına o işi kendi isteklerine göre seçme hakkı yoktur."

(Çalışmada) önceki bahislerde Kur'ân-ı Kerim'de "hüküm"ün yasama ve teşriî meselesiyle irtibatlı olduğunu söylemiştik. Çünkü hüküm münhasıran Allah'ın tasarrufundadır:

"Ayrılığa düştüğünüz herhangi bir şeyde hüküm vermek, Allah'a mahsustur."

Bazen Kitab'a ve kimi zaman da peygamberlere nispet edilmiştir. Bu sebeple Allah'ın teşrii Kitab ve peygamberlerin (a.s) kelamı formunda insanların ihtiyaç duyduğu külli ahkâmı beyan etmektedir. Tıpkı şu ayet-i şerifin delalet ettiği gibi:

"Bu Kitab'ı, hakkında ihtilafa düştükleri şeyi insanlara açıklayasın diye indirdik..."

Çeşitli şartlara bağlı olan devlet işleri ve aynı şekilde muhtelif konularda genel yasalara göre verilmiş yargı hükümleri Peygamber'in (s.a.a) uhdesindedir:

"Allah'ın sana gösterdiği şekilde insanlar arasında hükmedesin diye sana Kitab'ı hak ile indirdik." Allame Tabatabaî (k.s) bu konuda şöyle der:

Peygamber'e (s.a.a) itaat iki bakımdandır: Biri, Kur'ân-ı Kerim'in mücmellerinin ve onunla ilgili ve irtibatlı olanların izahından oluşan Allah'ın kitapta yer vermeksizin ona vahyettiği teşrii yönüdür. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmaktadır: "Sana zikri indirdik..." İkincisi, onun devlet ve yargı velayeti işiyle ilgili kendi kararlarıdır. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: "İnsanlar arasında hükmedesin diye..." Bu, yargı kanunlarının zâhirine göre insanlar arasında hükmeden ve yine önemli işlerde kendisiyle hükmedilen kararları kapsamaktadır. Allah, bu kararlar konusunda insanlarla meşveret etmesini ona emretmiştir: "İş hakkında

onlara danış. Kararını verdiğin zaman da artık Allah'a dayanıp güven." Meşverete halkı dâhil etmiş ama karar almada Peygamber'i (s.a.a) tek başına zikretmiştir.

Rivayetler de, hükmetmeyi Peygamber'le (s.a.a) ilişkilendiren ayetlerin deliliyle insanların din ve dünya işlerinin yürütülmesinin ona havale edilmesini söz konusu etmektedir. İmam Sadık'tan (a.s) şöyle rivayet edilmiştir:

Hayır, andolsun ki Allah Rasulullah'tan ve İmamlardan başka yarattıklarından hiç kimseye işi havale etmemiştir. Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: "Allah'ın sana gösterdiği şekilde insanlar arasında

hükmedesin diye sana Kitab'ı hak ile indirdik."

Başka bir rivayette İmam Sadık'tan (a.s) şöyle nakledilmiştir:

Allah Azze ve Celle peygamberini terbiye etti. Terbiyeyi tamamladığında şöyle buyurdu: "Şüphesiz sen büyük bir ahlak üzeresin" Sonra kullarını yönetmesi için dinin ve ümmetin işlerini ona havale etti.

Allah Azze ve Celle şöyle buyurdu: "Peygamber size ne verdiyse onu alın, size ne yasakladıysa ondan da sakının."

Peygamber'in (s.a.a) Hükmünün Anlamı

Ayetlerin siyakı, Ahzab suresi 36. ayet için ihtimal verilmiş tahkim yargıcına özgü kılınmasına aykırıdır. Çünkü her şeyden önce, ayetler ve rivayetlerden anlaşılacağı gibi, Peygamber'e (s.a.a) ait bu hüküm, ona havale edilmiş ve alanı da müminlerin din ve toplum işleri olan Allah'ın inhisarındaki hükmün aynısıdır. İkinci olarak "Hayır, Rabbine andolsun

Bu Yazıyı Paylaş

İlgili Yayınlar