Üçüncü olarak, farz edelim ki, beşeri imkânlar mucizenin kendisini meydana getirmek gibi, mucizenin asli illetine ulaştı, bu gelişme o işin kendi asrında mucize olarak kabul edilmesini engellemez. Çünkü her mucizenin ana hedefi, kendi zamanında bu mucizeyi meydana getirenin ilahi peygamber olduğunu, vahyin kaynağıyla bağlantısının olduğunu, iddiasının gerçek olduğunu ispatlamaktır.
Görülen o ki, mucize ile ilgili pek çok bahislerde, mucizenin kendisinden gaflet edilip, meselenin ana ekseni mucizenin oluşturan etken bağlamında kurulmuştur.
Mesela, konu şöyle ele alınmıştır, acaba mucize direkt olarak Allah’ın işi midir yoksa Enbiyaların kendi yaptıkları bir iş midir tıpkı, meleklerin çeşitli memleketlerde İslam ordusuna yardım için nazil olması, Kur’an’ın ve diğer semavi kitapların nüzulü, Hz. İsa’nın (a.s.) babasız dünyaya gelmesi gibi… Hiç şüphe yok ki, Allah vasıtasız olarak yapmış yahut en azından peygamberin kendisi mucizenin asıl sahibi değildir, Hz. İsa (a.s) henüz doğmamışken, tekvinde ve kendi doğumunda bir etkiye sahip olabilir?
Asanın yılana dönüşmesi, hastalara şifa vermek, hayvanlarla konuşmak, ateşten zarar görmemek… gibi mucizeler, Enbiyaların nefs ve irade olarak asgari ölçüde etki ettiği mucizelerdir.
Aynı şekilde, Nuh’un (a.s) mucizesi olan yağmurun ve tufanın inmesi, Hz. İsa’nın (a.s.) beşikteyken konuşması, Kur’an-ı Kerim’in fesahat ve belağatın doruklarında olması gibi mucizelerin, söz konusu felsefi ve akli kanunlarla bir çelişkisi yoktur, zahir ve batın bu tür işleri zati itibariyle imkânsız bir karmaşa olarak görmez. Belirli bir zamanda, belirli bir şahıs ile üstelik zorunluluk halinde meydana geldiler, bu iş harikulade bir iştir.
Ama ayın ikiye ayrılması, Nil nehrinin yarılması, Saba Melikesinin tahtının taşınması, kayanın içinden deve yavrusunun çıkması gibi mucizeler… Zahirde aklın ve felsefenin edinimleriyle çelişmektedir. Bununla birlikte meseledeki asıl problem, mucizenin içeriğine (cins) yönelik değil, aksine türüne ve özel fertlere yönelik bir mucize olduğunda, herhangi bir açıklama getirilememesine rağmen, mucizenin tümü değil, yalnızca mucizenin bir kısmı inkâr edilmektedir.
Bir diğer nokta ise, konunun kaderine etki eden mucizelerin bir taksim ile iki türlü olmalarıdır:
Birincisi, hissi ve duyusal olan mucizeler, tıpkı ağaçtan bir asanın yaşayan bir yılan dönüşmesi, kayadan deve yavrusunun çıkması gibi…
İkincisi, akli ve teorik mucizeler, çoğunluğu Kur’an-ı Kerim’in mucizeleri gibi, gaybi, ilmi, fesahat ve belağat ile ilgili haberler…
Bu problem, mucize ve peygamberlik iddiasında bulunan kimse arasında bir bağlantının olmaması ve mucizelerin sadece birebir, ikna şeklinde ve genelin kabulüdür ve bazı mucizeleri (hissi ve duyusal) kapsar. Ancak daha çok akli ve teorik olan diğer bazı mucizeler, daha çok akla hitap etmektedir. Bunlar delillere ve burhanlara dayalı olabilirler. Bu yüzden, söz konusu edilen problem de asla ve mucizenin içeriğine (cins) yönelik değildir, sadece bazı tezahürlerine yöneliktir.
Kaynaklar
Kur’an-ı Mecid.
İbn Rüşd, Muhammed bin Ahmet Ebul Velid, tarihsiz, ElTehafetul Tehafet, taş baskı, basım yeri belli değil.
İbn Sina, Ebu Ali Hüseyin bin Abdullah, 1404, el İşarat ve el Tenbihat, şerh Muhakkik Tusi, Kum, Maraşi kütüphanesi.
_________ 1405, el İlahiyat, Tahkiki İbrahim Medkur, Kum,: Müessesetul Camia, Mektebe el Maraşi.
_________ 1363, el Mebde vel Mead, Tahran, Danişgahi Tahran.
Ebul Hasani, Ali Munzer, 1384, Şeyh İbrahim, Tahran, Müessesetul Mutalaat.
Ebu Hatem el Razi, Ahmet bin Hemdan, 1397, i’lam el Nubuvvet, Tahkik Selah Savi, Tahran, Encümen-i Felsefe.
Azadegan, 1325, Sufigeri, üçüncü baskı, Tahran.
İstis, Vet, 1367, İrfan ve Felsefe, tercüme: Bahauddin Hurremşahi, Tahran, Suruş.
İbn Numan, Muhammed, 1393, el İtikadiye, Tahran, Mekteb el Rezevi.
İci, Abdurrahman bin Ahmet, tarihsiz, el Mevakif fi ilmi Kelam, Alem-ul Kütüb, Beyrut.
Bakılani, Kadı Ebubekir, 1407, el İnsaf fi ma Yecibul İtikat, Beyrut, Alem-ul Kütüb.
Behrani, Meysem bin Ali bin Meysem, 1406, Kavaidu el Meram fi ilmi el Kelam, Kum,
Mektebe el Maraşi.
Bağdadi, ebu Mansur Abdulkahhar, 1367, el Fark beynel Fırak basım yeri belli değil, Neşr el Sekafe.
_________ 1417, Kitabi Usuli Din, Beyrut, Dar-ul Fikr.
Testeri, Kadı, Nurullah, tarihi belli değil, Ehkak-ul Hak, Talik-i Necefi Maraşi, Tahran, el İslamiye.
Taftazani, Saadeddin, 1409, Şerh-ul Mekasid, Kum, İntişarat-ı Razi.
_________ 1407, Şerh-ul Akaid el Nesefiye, Tahkik Ahmet Seka, Mısır, Mekteb el külliyat el Ezheriye.
Cahiz, Ömer bin el Bahr, 1411, Hucec el Nubuvvet, (Resail el Cahiz), c.3 Tahkik Abdulselam Harun, Beyrut, Darul Cil.
Curcani, Seyyid Şerif Ali bin Muhammed, 1419, Şerh-ul Mevakif, Beyrut, Darul Kütüb el İlmiyye.
Caferi, Muhammed Taki, 1368, Tercüme ve Tefsiri Nehc-ul Belağa, basım yeri belli değil, Defteri Neşri Ferheng.
Cevad Amuli, Abdullah, 1378, Kur’an der Kur’an, Kum, İsra.
Cuveyni, imam el Haremeyn, 1405, el İrşad ila Kavatii Edille, Beyrut, Müessesatu Sekafiyye.